Зошто становите во Југославија имаа паркет токму во оваа форма? Денес се враќа како водечки светски тренд
Ако живеете во постара зграда или некогаш сте престојувале во домот на вашите баби и дедовци, големи се шансите веднаш да сте го забележале истиот карактеристичен детал под нозете: дрвени летвички наредени во препознатлива цик-цак шара. Овој распоред е познат како „рибина коска“ и со децении беше еден од највпечатливите елементи на ентериерот во станбените згради низ целиот регион. Иако денес често се врзува за старите југословенски станови, класичните домови и некогашната квалитетна градба, оваа техника не беше специфична само за поранешна Југославија. Станува збор за европски начин на редење дрво кој ја задржа популарноста поради спојот на елегантен изглед, исклучителна трајност и можност за повеќекратна обнова.
In This Article:
Правоаголни летвички што личат на скелет од риба
Самото име доаѓа од визуелниот впечаток на шарата. Дрвените елементи се поставуваат еден кон друг под прав агол, а нивните краеви прецизно се вклопуваат во ритмичен образец. За разлика од штиците поставени паралелно, ваквиот распоред внесува чувство на движење и суптилно ги разбива големите, еднолични површини. Светлината различно се одбива од соседните парчиња дрво, па подот добива променлива длабочина и нијанса во зависност од аголот на гледање и природната осветленост во собата. Токму таа комбинација на едноставни дрвени елементи и силен декоративен ефект е една од причините зошто овој дезен остана омилен низ различни стилски периоди. Сепак, не секој стан во некогашна Југославија имал ваков под. Во пракса се користеле и други техники, како паралелно редење или мозаичен паркет составен од мали таблички.
Шест детали одлучуваат дали стариот паркет повторно ќе заблеска
Една од главните причини зошто старите подови опстојуваат во многу домови е тоа што квалитетниот масивен паркет може повеќепати да се хоблува. Со тоа се отстранува истрошениот површински слој, а потоа дрвото повторно се заштитува со сјаен или мат лак и соодветни премази. Под кој со децении бил изложен на одење, поместување мебел и секојдневна употреба може повторно да добие речиси фабрички сјај, под услов основата да е добро сочувана. Врз трајноста директно влијаат неколку клучни фактори: • Видот и цврстината на дрвото, најчесто даб или бука, • Квалитетот на финалната обработка, • Прецизноста при самото поставување, • Состојбата и сувоста на бетонската подлога, • Редовното и правилно одржување, • Дебелината на преостанатиот масивен слој по хоблувањето. Главната предност на овој дезен е неговата префинета естетика, но вистинската издржливост зависи од квалитетот на целиот поден систем.
Шевронот се сече на 45 степени, рибината коска се спојува под 90
Во текот на 20 век паркетот стана неприкосновен стандард за квалитетно подно решение во станбените згради. Природното дрво му даваше на просторот топлина и пријатност во споредба со ладните или вештачки облоги, а класичните летвички лесно се вклопуваа во различни геометриски распореди. Овој под беше особено практичен во простории каде што се бараше уреден, но впечатлив изглед без дополнителни украси. Добро се надополнуваше со масивниот мебел, големите регали, полиците за книги и комодите што беа белег на речиси секоја дневна соба во втората половина на минатиот век. Се поставуваше во дневни и спални соби, но и во долги ходници. Неговата популарност не беше само прашање на вкус. Врз изборот влијаеја тогашните архитектонски насоки, достапноста на домашни дрвни суровини и богатата традиција на мајсторите-паркетари. Постои и важна разлика што многумина не ја забележуваат. Кај автентичната рибина коска се користат стандардни правоаголни летвички со рамни краеви. Кај „шевронот“, познат и како француски слог, краевите се сечат косо, па кога ќе се спојат создаваат непрекината остра линија во форма на буквата V. На прв поглед разликата може да изгледа мала, но значително влијае врз геометријата на просторијата, подготовката на материјалот и сложеноста на монтажата. Денес двата стила се враќаат во современиот дизајн на ентериери, каде природните материјали се комбинираат со минималистички мебел. И во време кога пазарот е преплавен со винилни подови и ламинати во илјадници дезени, полно дрво и натаму има незаменливо место во домот. Причината не е само носталгијата. Дрвениот под може да се обновува со генерации, а неговата боја и текстура стареат на начин што просторот го прави топол. Во старите станови сведочи за времиња кога се градеше цврсто и трајно, а во новите домови е свесен избор на елеганција.
