Зошто Плутон сè уште не е признат како планета по 20 години
На 24 август 2006 година во Прага се случи гласање што го подели светот на два табора. Меѓународниот астрономски сојуз официјално го избриша Плутон од списокот на планети во Сончевиот систем. Одлуката ја донесоа речиси 2,5 илјади астрономи од 75 земји, пишува IFLScience.
In This Article:
Третото правило што Плутон не можеше да го исполни беше расчистена орбита
Причината за таквиот потег не лежи во големината на небесното тело, туку во неговото однесување. Според новите правила на МАС, полноправна планета треба да се врти околу Сонцето, да има хидростатичка рамнотежа, односно да биде тркалезна под сопствената гравитација, и да ја расчисти околината на својата орбита од други објекти. Со првите две точки Плутон нема проблем, но кај третата се случи застој. Тој го дели својот пат околу звездата со илјадници ледени блокови од Којперовиот појас. Грубо кажано, тој едноставно е премногу слаб за да диктира правила на својата патека. Покрај тоа, орбитата на Плутон има силен наклон кон рамнината на еклиптиката и повремено се вкрстува со орбитата на Нептун, што ја прави нестабилна според мерилата на класичните планети.
Алан Стерн го нарекува решението на сојузот „глупост“
Сепак, научната заедница и натаму расправа за пресудата. Главниот бранител на статусот на деветта планета е планетологот Алан Стерн, раководителот на мисијата New Horizons. Тој го нарекува решението на сојузот „глупост“ и инсистира на геофизичка дефиниција: за планета треба да се смета секое тело доволно масивно за да стане сферично, без оглед на тоа што се случува околу него. Според научникот, ако се следи строгата буква на новиот закон, тогаш на една планета може да и се одземе статусот само ако ја смени орбитата.
Персивал Лоуел двапати го фотографирал во 1915 година без да знае што гледа
На почетокот на 20 век, бизнисменот Персивал Лоуел потрошил цело богатство во потрага по загадочната „Планета X“, која наводно ги нарушувала орбитите на Уран и Нептун. Најиронично е што Лоуел двапати го фотографирал Плутон уште во 1915 година, но техниката од тоа време не дозволувала да се препознае бавното движење на точката. Името на објектот воопшто не го дала комисија од научници, туку 11-годишна ученичка од Оксфорд, Венеција Берни, која предложила далечниот студен свет да се нарече по римскиот бог на подземното царство. А во 2015 година сондата на NASA, New Horizons, покажа дека овој „парче мраз“ се покажал како зачудувачки жив свет со азотни глечери стари само неколку милиони години и атмосфера што замрзнува на површината кога се оддалечува од Сонцето.
Ако се врати Плутон, учебниците би морале да прифатат уште околу сто тела
Во научната заедница нема оптимизам дека на Плутон ќе му биде вратен планетниот статус. Како што наведува порталот Science News, секоја кампања за рехабилитација на Плутон се судира со бирократијата: сегашната дефиниција е запишана во статутот на МАС, а ревизијата би барала свикување ново Генерално собрание. Со оглед на тоа што во Којперовиот појас се откриени десетици објекти со големина на Плутон, вклучително и Ерида, која е дури и потешка, враќањето на стариот статус би создало преседан. Ако се врати Плутон, ќе треба за планети да се признаат уште околу сто тела, а учебниците по астрономија повторно би се претвориле во повеќетомна енциклопедија. Засега астрономите претпочитаат да го држат Сончевиот систем компактен — осум планети изгледаат многу поуредно.