Зошто Нил не пресушува во Сахара и од каде во него има толку вода кога таму речиси нема дождови
На географската карта Нил изгледа како речиси невозможна река. На северот од Судан и низ целата територија на Египет, оваа речна артерија минува илјадници километри низ екстремно суви пустински предели. Дожд овде врне исклучително ретко, огромно количество вода постојано испарува на пеколните температури, а големи количества се трошат и за наводнување на полињата. И покрај сè, реката непрекинато тече и стигнува до Средоземното Море. На прв поглед, најлогичното и наједноставно објаснување би било дека Нил се храни од скриени подземни извори под пустината. Сепак, точниот научен одговор не лежи под песоците на Сахара, туку илјадници километри на југ, во области каде што врнежите се обилни и постојани.
In This Article:
Кагера ја поместува почетната точка многу подалеку од езерото Викторија
Познатата фраза дека „Нил започнува од езерото Викторија“ премногу го поедноставува неговиот сложен пат. Самиот басен на ова огромно езеро прима десетици реки. Една од најоддалечените точки на целиот систем се изворите на реката Кагера во регионот меѓу Руанда и Бурунди. Сепак, и самата Кагера има неколку горни притоки, поради што точната почетна точка на Нил сè уште е предмет на научни дебати.
Во Картум, Белиот Нил го среќава водениот удар од Етиопските Висорамнини
Од езерото Викторија водата минува низ езерата Кјога и Алберт, а потоа продолжува кон север под името Бел Нил. Во Картум, главниот град на Судан, тој се спојува со Синиот Нил, кој доаѓа директно од високите Етиопски Висорамнини. Уште посеверно во реката се влева и реката Атбара. Така се создава огромен природен систем од езера, мочуришта, планински реки и сезонски монсунски дождови. Според официјалните податоци на Иницијативата за басенот на Нил, вкупната сливна површина надминува 3,17 милиони квадратни километри, со просечни годишни врнежи од околу 650 милиметри. Оваа бројка ги спојува речиси безводниот пустински север и екстремно влажните предели во близина на екваторот.
Од јуни до септември, планинските падини испраќаат вода кон жешката пустина
Синиот Нил и реката Атбара драматично надоаѓаат за време на летните поројни дождови. Според хидролошките студии за водниот биланс на Горен Син Нил, во овој регион просечно паѓаат над 1.050 милиметри дожд годишно. Околу 25 отсто од овој огромен волумен формира силен површински тек, додека остатокот испарува или го апсорбира вегетацијата. Најмногу дожд паѓа во периодот од јуни до септември. Огромните водени маси се слеваат по планинските падини и со силна кинетичка енергија се насочуваат право кон север, упатувајќи се кон жешката пустина. Откако ќе ја прими реката Атбара, Нил веќе нема ниту една поголема постојана притока на целиот свој пат до морето. Пустинскиот појас не создава нова вода, туку постепено го троши она што е собрано на југ. Реката успева да ја преживее Сахара едноставно затоа што навлегува во сувото подрачје со грандиозен воден волумен, претходно акумулиран од екваторијалните монсуни.
Ледникот Спик додава само 0,02 до 0,1 отсто од протокот во подножјето
Иако под Сахара лежи познатиот Нубиски водоносен песочник, научните анализи покажуваат дека тој претставува древен фосилен слој кој многу бавно се обновува и не е изворот што го полни речното корито. Сезонското варирање на Нил совршено се совпаѓа со циклусот на дождовите во Источна Африка, а не со подземни извори. Слично е и со ледниците на планините Рувензори. Прецизните мерења покажаа дека топењето на ледникот Спик учествува со едвај 0,02 до 0,1 отсто од вкупниот речен проток во подножјето, што значи дека нивното влијание врз целокупниот Нил е занемарливо мало. Нил успева да ја совлада најголемата пустина во светот благодарение на совршениот природен тандем: летните дождови на Етиопската Висорамнина го обезбедуваат главниот годишен волумен, додека екваторијалните езера и Бел Нил гарантираат стабилен и постојан проток во текот на целата година. Сахара навистина одзема огромно количество вода преку испарување, но Нил успева да стигне до Средоземјето затоа што уште на самиот почеток на пустината со себе носи вистински океан од слатка вода.