Зошто милиони луѓе го сонуваат истиот застрашувачки сон и што всушност значат морничавите сенки што ги гледаат?
Има ноќи во кои човек мисли дека се разбудил, ја препознава собата, ги слуша звуците околу себе, но не може да помрдне ниту еден мускул. Потоа доаѓа уште пострашниот дел: чувството дека нешто туѓо, злокобно и невидливо стои во просторот. Современата медицина ова го нарекува парализа во сон, состојба што ја доживуваат стотици милиони луѓе низ светот.
In This Article:
- Телото е „заклучено“, а умот ја гледа собата како да е ден
- Д-р Баланд Џалал ја врзува ноќната мора со секој петти човек на планетата
- „Човекот со шешир“ и притисокот врз градите се враќаат во сведоштвата од различни луѓе
- Кога РЕМ фазата продолжува, а свеста се враќа пред телото
- Амигдалата бара објаснување, па стравот ја црта сенката во вистинската соба
- Најчесто се јавува кога луѓето спијат на грб
Телото е „заклучено“, а умот ја гледа собата како да е ден
За разлика од обичните кошмари, овде човекот не е само во сон. Тој е буден, свесен за креветот, ѕидовите, светлината и секој шум. Епизодата најчесто трае од неколку секунди до неколку минути, но беспомошноста може да изгледа како цела вечност. Токму затоа ова искуство предизвикува незамислива паника.
Д-р Баланд Џалал ја врзува ноќната мора со секој петти човек на планетата
Неврологот д-р Баланд Џалал проценува дека најмалку 20 отсто од светската популација барем еднаш во животот ја искусиле оваа состојба. Во бројки, тоа значи повеќе од една милијарда луѓе со речиси идентично застрашувачко искуство: будна свест, неподвижно тело и чувство дека нешто не е во ред во собата.
„Човекот со шешир“ и притисокот врз градите се враќаат во сведоштвата од различни луѓе
Научниците особено ги фасцинира сличноста на визиите што луѓето ги пријавуваат во тие моменти. Многумина јасно гледаат високи темни сенки без лице, како злогласната фигура на „човекот со шешир“. Други чувствуваат огромен физички притисок врз градите, како некое суштество да седи врз нив и да им го зема здивот. Одредени поединци пријавуваат и вонтелесни искуства, тврдејќи дека се гледаат самите себе како лебдат над креветот.
Кога РЕМ фазата продолжува, а свеста се враќа пред телото
Низ историјата овој феномен се толкувал со демони, вештерки и натприродни суштества. Невронауката, сепак, има прецизно биолошко објаснување. Парализата во сон настанува поради прекин во синхронизацијата меѓу свеста и телото при влегување или излегување од РЕМ фазата, фазата на брзо движење на очите, во која сонуваме најинтензивно. За да не ги изведуваме физички соништата и да не се повредиме, мозокот природно ги парализира сите скелетни мускули преку невротрансмитерите ГАБА и глицин.
Амигдалата бара објаснување, па стравот ја црта сенката во вистинската соба
Кога човек ненадејно ќе се разбуди пред да заврши мускулната атонија, се создава хибридна состојба: свеста е будна, но телото сè уште е „исклучено“. Бидејќи во РЕМ фазата дишењето е плитко и автоматски контролирано, човек не може лесно да вдише длабоко со градите. Тогаш центарот за страв во мозокот, амигдалата, станува хиперактивен. Во отсуство на логично објаснување, потсвеста мигновено проектира кошмарни халуцинации директно во реалниот простор.
Најчесто се јавува кога луѓето спијат на грб
Иако парализата во сон е едно од најстрашните искуства што човек може да ги доживее, лекарите уверуваат дека сама по себе не е опасна по животот или физичкото здравје. Епизодите најчесто се поттикнати од хронично недосипување, нагли промени во распоредот на спиење, интензивен стрес или анксиозност. Експертите советуваат спиење на страна или на стомак, редовен одмор од 7 до 8 часа и избегнување екрани и тешка храна непосредно пред легнување. Ако сепак се најдете во ваква состојба, најважно е да останете смирени, да дишете полека и да се обидете да помрднете само еден прст на раката или ногата, што брзо ќе го разбуди остатокот од телото.