Зошто буквално секој лифт има огледало? Психолошката причина нема никаква врска со поправање на фризурата
На прв поглед, одговорот изгледа очигледен: да си ја наместите косата, да ја поправите јаката или да проверите дали облеката ви е чиста пред важен состанок. Но токму тука започнува необичниот дел. Огледала има речиси насекаде: во стари соц-реалистички станбени згради, во теретни индустриски лифтови, во болници и во деловни облакодери. Причината не е суета, туку психологија што почнала да се применува уште од средината на минатиот век.
In This Article:
Во шеесеттите луѓето почнале да се жалат дека „лифтовите се премногу бавни“
Со растот на градовите и изградбата на високи згради, архитектите и инженерите за лифтови забележале феномен што не можел да се реши само со механика. Психолозите утврдиле дека престојот во тесен и затворен простор го зголемува нивото на стрес кај просечниот човек за околу 34%. Мозокот влегува во состојба на зголемена будност и нелагодност. Луѓето станувале нервозни, на секои неколку секунди погледнувале на часовникот и им се чинело дека возењето трае цела вечност.
40% помалку поплаки без лифтот да забрза ниту за милиметар
Инженерите сфатиле дека забрзувањето на самите лифтови е прескапо и технички опасно. Затоа направиле нешто многу поедноставно: на ѕидовите поставиле обични огледала. Резултатот бил изненадувачки. За само еден месец, бројот на поплаки за бавноста на лифтовите паднал за неверојатни 40%, иако брзината на самите лифтови не се променила ниту за милиметар. Огледалото го пренасочува вниманието. Наместо да стоите вкочанети и да броите секунди гледајќи во подот или во таванот, автоматски се загледувате во сопствениот одраз: го поправате палтото, ги проверувате забите или ги анализирате сопатниците без директно да ги гледате во очи. Мозокот се занимава со визуелни информации, субјективното чувство за време се преполовува, а патувањето од приземјето до десеттиот кат минува како за миг. Огледалата создаваат и оптичка илузија дека кабината е двојно поголема отколку што навистина е, што драстично ги намалува нападите на паника кај луѓето што страдаат од клаустрофобија.
Роберт Чалдини покажа дека пред огледало луѓето се однесуваат 65% покултурно
Ова е уште еден слој од психолошката игра. Огледалото создава силно потсвесно чувство дека некој постојано ве набљудува, дури и кога сте сосема сами во кабината. Познатиот американски психолог Роберт Чалдини во своите експерименти докажа дека луѓето се однесуваат дури 65% покултурно и поодговорно кога можат да го видат сопствениот лик во огледало. Присуството на огледало нè тера потсвесно да го контролираме сопственото однесување. Луѓето во лифт со огледало драстично поретко викаат на телефон, не прават непристојни гестови и многу поретко се обидуваат да го оштетат или испишат ентериерот со графити. Во практика, огледалото се покажало како поефикасна заштита од вандализам дури и од безбедносните камери. Истата суптилна архитектура на однесувањето денес се користи насекаде околу нас. Во супермаркетите, малите корпи се дизајнирани така што ве тераат побрзо да ги наполните и да посегнете по поголема количка. Бавната музика во продавниците ве тера да одите побавно и да поминувате повеќе време пред рафтовите. Мирисот на топол, свежо печен леб на самиот влез потсвесно го отвора апетитот и ве поттикнува да потрошите значително повеќе пари. Честопати мислиме дека самостојно ги носиме сите секојдневни одлуки, од влегувањето во лифт до пазарењето во продавница. Но вистината е дека секој архитектонски детал околу нас е внимателно проектиран да го насочи нашето однесување без воопшто да бидеме свесни за тоа.