Половите на Земјата се поместуваат: Научниците открија нешто зачудувачко
Магнетните полови на Земјата одамна не се совпаѓаат секогаш со географскиот Северен и Јужен пол. Но новите истражувања откриваат нешто подраматично: не се движеле само магнетните точки, туку и самата цврста надворешна кора на планетата. Според најновата студија објавена во престижното списание „Science“, целата површина на Земјата во минатото минала низ неколку брзи и силни поместувања, процес познат како „вистинско лутање на половите“.
In This Article:
Десет сантиметри годишно и денес кората не мирува
Овој геолошки феномен не е само приказна од далечното минато. Современите сателитски мерења покажуваат дека Земјината кора се движи во однос на оската на ротација со брзина од околу десет сантиметри годишно. Но токму тука почнува научниот предизвик. Кога истражувачите се обидуваат да ги проучат древните поместувања, движењето на тектонските плочи често ги замаглува трагите од глобалното поместување на целата планетарна кора.
Четири квадранти во карпите го откриваат движењето на целата планета
За да го реши тој проблем, меѓународен тим на истражувачи применил нова математичка и компјутерска стратегија. Земјата не е совршена топка. Таа е благо сплесната на половите и испакната на екваторот. Поради тоа, секое големо поместување на кората остава посебни деформации во морското ниво и во карпестите масиви. Тие деформации создаваат препознатлив геометриски образец, распоредени како четири квадранти, што научниците можат да го следат низ геолошките записи.
Олигоцен, миоцен, јура и карбон се појавуваат како клучни точки
Со детални симулации, научниците идентификувале четири големи историски периоди во кои дошло до брзо и масивно поместување на кората. Првиот е преминот од олигоцен во миоцен, пред 20 до 30 милиони години. Вториот е раниот јурски период, пред околу 175 милиони години. Останатите две фази се случиле засебно за време на периодот карбон. Токму овие периоди сега се гледаат како клучни прозорци кон начинот на кој внатрешноста на Земјата ја менувала положбата на нејзината надворешна обвивка.
Едно поместување можеби го поттикнало големото ледено доба пред 300 милиони години
Кога кората и обвивката на Земјата се поместувале толку интензивно, последиците не останале скриени длабоко под површината. Тие промени можеле драстично да ги пренасочат океанските струи, распоредот на ветровите и глобалните климатски услови. Едно од тие поместувања вероватно го поттикнало големото ледено доба пред 300 милиони години. Откритието претставува голем чекор напред во поврзувањето на длабоките процеси во внатрешноста на планетата со долгорочните климатски промени на нејзината површина.