No Image x 0.00 + POST No Image

Жан-Мишел Жар раскажува за расипаната машина која го направи славен

SHARE
0

Додека панкерите пееја за „нема иднина“ (no future), мотото на таткото на електронската музика Жан-Мишел Жар беше сосема спротивно: „иднина, зошто да не?“ Денес, точно 50 години по објавувањето на неговиот дебитантски албум „Oxygène“, Жар ја отвора сопствената архива со новата книга „Machines: A History of Electronic Music“, во која се претставени повеќе од 1.000 електронски инструменти од неговата лична колекција. Во 2027 година ќе следува и големата турнеја низ Европа и Велика Британија „Oxygène and Beyond“. Жар, кој се женел четири пати и на почетокот на кариерата бил жестоко осудуван од колегите музичари поради користењето синтисајзери наместо традиционални инструменти, со „Oxygène“ стигна до второто место на официјалната британска топ-листа и продаде над 18 милиони примероци ширум светот. Денес, таткото на три деца живее во Париз со својата сопруга, светски познатата кинеска актерка Гонг Ли, и со насмевка се сеќава на тие бурни времиња: „Панкерите веројатно беа најекстремните непријатели на синтисајзерите“.

Жан-Мишел Жар раскажува за расипаната машина која го направи славен

„Чудно е колку уметничкиот свет всушност знае да биде конзервативен“

Обвинувајќи ги таканаречените анархисти за тесноградост, Жар додава: „Чудно е колку уметничкиот свет всушност знае да биде конзервативен. Особено светот на музиката и филмската индустрија. Секогаш прво отфрлаат сè ново. На почетокот го отфрлаа стримингот, на почетокот ги отфрлаа компакт-дисковите, а ја отфрлаа и снимената музика кога се појави електричната енергија. Кога се појави фотографијата, сликарите потпишуваа петиции тврдејќи дека тоа е крајот на сликарството. Тоа е приказна без крај“. Гледајќи се себеси како вистински револуционер, славниот композитор објаснува: „Имав постојана опсесија да создадам мост помеѓу експерименталната музика - она што го учев во Центарот за музички истражувања во Париз - и поп-културата. Си помислив: 'токму тоа е мојата револуција'“. Иако панкот бил роден во неговата генерација, Жар го гледал како музички бран што доаѓал од Америка. Неговата пресвртница била друга: „Кога за првпат дојдов во контакт со концептот на електронската и електроакустичната музика - сфаќајќи по првпат дека музиката не мора да се базира на ноти, туку на секаков вид звуци или звучни шумови што можат да се вклопат во сопствена партитура - си реков: 'ова е вистинска револуција. Ова е она што сакам да го истражувам'“.

„Чудно е колку уметничкиот свет всушност знае да биде конзервативен“

На 12 години добил „Grundig“ и помислил дека вонземјани му праќаат пораки

Револуционерниот дух кај Жар го разбудил неговиот дедо. Музичарот, кој во минатото беше во брак и со англиската актерка Шарлот Ремплинг, вели: „Мојот дедо беше вистински гениј. Беше инженер и свиреше обоа. Во Франција тој ја создаде една од првите миксети за радиостаниците. Тој го создаде и прататкото на денешниот Ајпод: првиот грамофон со вградени батерии, со кој можеше да отидеш на пикник во природа и да ја слушаш Едит Пјаф“. Кога имал само 12 години, дедото му подарил стар магнетофон „Grundig“. „За мало дете, таа машина изгледаше како вистинско чудовиште. Станав опседнат со неа и буквално снимав сè што ќе чујам. Еден ден, сосема случајно, ја пуштив лентата да се врти наназад. Помислив дека вонземјани ми испраќаат тајни пораки“, раскажува Жар. Свирејќи во локални рок бендови, младиот Жар почнал да се снима како свири инструменти, а потоа снимките ги пуштал наназад и со различни брзини. „Тоа беше самиот почеток на сè“, вели тој. Кога таткото на неговиот тапанар, кој работел на француското радио, му спомнал дека постојат луѓе што експериментираат со слични звуци, Жар конечно ја пронашол својата вистинска патека.

На 12 години добил „Grundig“ и помислил дека вонземјани му праќаат пораки

„Oxygène“ бил одбиен од сите водечки дискографски куќи бидејќи немал вокали

Албумот, создаден претежно на синтисајзери во неговиот мал стан во Париз, стана едно од највлијателните музички дела на сите времиња и му ја донесе титулата татко на електронската и модерната денс музика. И покрај тоа што денес има продадено над 85 милиони плочи и свирено пред милиони луѓе на отворено, на самиот почеток неговата музика била одбиена бидејќи била премногу необична за тоа време. Како свои влијанија тој ги наведува египетската дива Ум Кулсум, омилена на неговата мајка, Стравински и Реј Чарлс. „Немав референци за електронска музика бидејќи пред нас немаше речиси ништо. Се чувствував привилегиран што сум на самиот почеток на едно ново движење“, истакнува Жар. Инспирација барал и во култни филмови како „2001: Вселенска одисеја“, како и во апстрактните слики на Џексон Полок. Книгата содржи сведоштва на легендарни музичари и композитори како Џони Мар од „The Smiths“, Гери Њуман, Џилијан Гилберт од „New Order“, Ханс Цимер и Ник Роудс од „Duran Duran“, кои отворено признаваат дека неговиот пионерски талент бил нивна клучна инспирација.

„Oxygène“ бил одбиен од сите водечки дискографски куќи бидејќи немал вокали

Од Кина во 1981 до МИР и 75 милиони гледачи во пандемиската Нова година

Жар беше првиот западен музичар поканет да настапи во пост-маоистичка Кина во 1981 година, а папата Јован Павле Втори лично присуствуваше на неговиот концерт во Лион во 1986 година. На неговиот концерт во Москва во 1997 година, тој воспостави директна видеоврска со космонаутите на вселенската станица МИР, а неговиот виртуелен новогодишен концерт за време на пандемијата во 2020 година го следеа над 75 милиони луѓе. „Воспоставивме врска во живо со космонаутите на станицата МИР. Тие ѝ се обратија на публиката и ни открија дека во орбитата постојано го слушале мојот албум Equinoxe. Да ги гледаш како лебдат во бестежинска состојба на звуците на твојата музика беше момент што никогаш нема да го заборавам“, се присетува маестро Жар. Денес електронската музика е најслушаниот и најбрзорастечки жанр во Велика Британија, остварувајќи над 2,47 милијарди фунти економска вредност во 2025 година. Жар смета дека технологијата отсекогаш ги диктирала уметничките форми: „Виолината беше измислена и затоа Вивалди ја создаде својата музика. Електричната енергија беше откриена и благодарение на неа ги добивме Џими Хендрикс и Били Ајлиш. Токму затоа што луѓето создадоа електронски компоненти, ние денес ја правиме музиката што ја слушате“. Секогаш свртен кон иднината, 76-годишниот визионер со отворени раце ја пречекува и вештачката интелигенција: „Јас сум еден од најгласните активисти кои велат: луѓе, вештачката интелигенција е шанса да ја истражиме технологијата на поинаков начин. Таа ќе го дефинира следниот хип-хоп, следниот рокенрол и следниот техно правец на 21 век“. Неговата нова енциклопедија за електронските машини е тестамент на неговата кариера: „Сакав да напишам љубовно писмо до инструментите што го создадоа ова гигантско музичко движење“. На крајот, музиката што ја промени иднината почнала од еден стар, расипан магнетофон што случајно свирел наназад.

Од Кина во 1981 до МИР и 75 милиони гледачи во пандемиската Нова година

-->