Заканувачки црн обелиск со камери за надзор осамна во центарот на Мадрид: Кој го постави и зошто?
Центарот на Мадрид деновиве личи на сцена од сајберпанк филм. На еден од најпознатите градски плоштади се појави масивна триаголна конструкција, целосно прекриена со камери за видео-надзор. На прв поглед, лесно е човек да помисли дека станува збор за таен проект на технолошка компанија или полициска служба. Но зад оваа малку морничава градба стои познатиот шпански урбан уметник „Спај“ (SpY), кој ја создаде како јавна опомена за тивкото навлегување на технологијата за следење во секојдневниот простор.
In This Article:
Мат-црниот монолит стои пред палата отворена во 1919 година
Инсталацијата го носи името „Паноптикон“ (Panopticon) и е поставена директно пред величествената палата „Сибелес“ (Palacio de Cibeles), раскошно владино здание од почетокот на 20 век. Токму спротивставувањето меѓу историската архитектура и темната, модерна структура ја засилува нелагодноста. Објектот визуелно го презема јавниот плоштад и ги принудува минувачите да се соочат со него, наместо само да поминат покрај зградата.
Низ малите отвори за ѕиркање минувачите гледаат пренос во живо од камерите
Триаголната конструкција е висока речиси 20 метри на секоја страна, а во нејзината внатрешност се сместени бројни екрани. До нив не се пристапува директно, туку преку мали кружни отвори поставени во долниот дел на обелискот. На екраните во живо се прикажуваат снимки од камерите монтирани при врвот на структурата. Така, околината и самите граѓани се гледаат од студена, оддалечена и дехуманизирана перспектива. „Преку нив, архитектурата, пешаците и сообраќајот повторно се појавуваат од неочекувани перспективи, откривајќи фрагменти од градскиот пејзаж што самата инсталација претходно ги сокрила“, наведува уметникот во своето соопштение.
Името доаѓа од затвор во кој никој не знае дали е набљудуван
Нелагодноста не е случаен ефект, туку главната поента на делото. „Паноптикон“ се повикува на познатиот концепт на затворска зграда во која чуварите можат во секој миг да ги гледаат сите затвореници, без тие да знаат дали токму тогаш некој ги следи. „Овој уред поттикнува размислување за механизмите на современиот надзор. Концептот на паноптиконот истражува како самата можност да бидеме гледани нè наведува внатрешно да го прифатиме надзорот и сами да го контролираме сопственото однесување, дури и кога нема видлив набљудувач“, објаснува авторот.
„Доброволно учествуваме“ во системи што нè изложуваат на туѓите погледи
Делото ја пренесува расправата од музејски простор право на улица, таму каде што камерите, телефоните и екраните веќе се дел од секојдневното движење низ градот. „Во општество каде што камерите, екраните и дигиталните уреди сè повеќе посредуваат во нашиот однос со светот, ние постојано набљудуваме, снимаме и го споделуваме она што нè опкружува. Правејќи го тоа, доброволно учествуваме во системи кои истовремено нè изложуваат на туѓите погледи, менувајќи го од корен нашиот однос кон приватноста и контролата“, заклучува уметникот.
