Три македонски стартапи, три судбини: За да успееш во Македонија, прво мораш да преживееш пекол
Не постои единствен пат до успех во светот на стартапите. Постојат само приказни, а секоја е поинаква. Во Македонија, каде екосистемот сè уште се обликува, тројца основачи раскажаа што навистина се случило во нивните компании, без дотерување и без разубавување.
In This Article:
- HeyReach преживеа банкрот и ги надмина сите очекувања, достигнувајќи пет милиони долари приходи годишно
- The Fabrica се насочи кон автоматизација и го трансформираше својот бизнис откако финтек сцената беше преспора
- Task'N'Go замре поради лоши договори и промашена стратегија, а основачот сега инсистира на правна заштита пред сè
HeyReach преживеа банкрот и ги надмина сите очекувања, достигнувајќи пет милиони долари приходи годишно
Во 2021 година, Никола Велковски имал 22 години и напишал скрипта која наоѓала корисници на Reddit, ги поврзувала со релевантни субредити и испраќала персонализирани пораки. За помалку од две недели, апликацијата добила над 2.000 преземања на Google Play. Тоа бил почетокот на Howitzer, алатка која го третирала Reddit не како хаотична огласна табла, туку како канал за раст. Следувало инвестиција од 500.000 долари. Но во средината на 2023 година, Reddit ги затворил пристапот до API-то. Приходите паднале. Тимот бил два месеци од банкрот. Во тој момент, речиси случајно, се родил HeyReach, алатка за автоматизација на LinkedIn наменета за агенции. Велковски признава дека ја мразел идејата. „Веќе постоеја 160 и повеќе алатки во тој простор. Изгледаше презаситено." Првите шест месеци биле брутални: десет инвеститори одбиле, компанијата речиси се распаднала. Потоа дошло до product-market fit. „Пред тоа, ништо не функционира. После тоа, сè се залепува. Како да се сврти гравитацијата", вели тој. Денес HeyReach генерира пет милиони долари годишни приходи со раст од 30 проценти на годишно ниво, има над 30 вработени и е прогласен за Стартап на годината во земјата. Велковски не би сменил ништо во патот до тука. „Сè требаше да се случи точно онака како што се случи." Но ако почнувал одново, би вложил многу порано во квалитет на производот и во работа со искусни програмери. Неговата порака за македонската стартап сцена е остра: „Сонуваме премногу мало."
The Fabrica се насочи кон автоматизација и го трансформираше својот бизнис откако финтек сцената беше преспора
FinqUp стартал во 2021 година со амбициозна цел: да ја автоматизира македонската индустрија за управување со средства преку вештачка интелигенција. Основачот Диме Галапчев набрзо сфатил дека финансискиот сектор не е место за брзо движење. „Ова не е сектор каде се движиш брзо и кршиш работи. Ние сме во бизнис на доверба и усогласеност." Регулатива, сложени интеграции и аверзија кон ризик го успориле развојот до критична точка. Парите се стегнале. Тимот морал да се адаптира за да преживее. Но визијата останала иста: целосно AI-управуван инвестициски фонд. Прашањето станало само како да се стигне до таму. Ако финтек бара повеќе време, зошто технологијата која ја имаат да не се искористи во друг сектор? Транспорт, логистика, правни работи, човечки ресурси, па дури и кол-центри. Сектори каде автоматизацијата е потребна, одлуките се повторливи и вештачката интелигенција носи брз поврат. Така се родил The Fabrica, нов идентитет и нов модел: фабрика за автоматизација која гради модуларни AI решенија за различни индустрии. Наместо да трча по инвеститори, компанијата денес гради со партнери од секторот кои го кофинансираат развојот и сами ги користат производите. „Подобро е отколку да се гонат инвеститори. Нашите клиенти сега се и наши деловни партнери." Тимот од 12 луѓе работи со шестмесечни спринтови за имплементација. Не е класичен пивот, туку слоевита еволуција.
Task'N'Go замре поради лоши договори и промашена стратегија, а основачот сега инсистира на правна заштита пред сè
Аритон Занев го лансирал Task'N'Go во 2021 година, алатка за поедноставување на управувањето со проекти за инженерски тимови. Го нарекувале „Shazam за програмери." Стартапот потекнувал од Vorhol, неговата мала, но успешна IT компанија. Во есента 2021, Task'N'Go влегол во бизнис акцелераторот BAU со инвестиција од 75.000 долари. Акцелераторот побарал Vorhol да се стави на пауза. „Тоа беше наша прва голема грешка, затоа што сиот почетен капитал за Task'N'Go всушност доаѓаше од Vorhol", вели Занев. Наместо тимот да се подели меѓу двете компании, целото внимание отишло кон стартапот. Vorhol ги изгубил клиентите. Кога Task'N'Go се обидел да напредува кон следната фаза, потребна му била согласност од BAU. Таа никогаш не дошла. „Бараа сета документација, потоа влегоа во непотребни детали, ги игнорираа имејлите од американскиот консултант, одржаа еден состанок со безначајни прашања и потоа замолчеа месец и пол. Дури ни телефонски повик немаше." Тоа молчење уништило сè. До јануари 2024, Task'N'Go влегол во мораториум. „Немав надеж повеќе", признава Занев. „Ако сета енергија оди во преживување, а не во производот, маркетингот или продажбата, готови сте." Следните шест месеци ги поминал градејќи Vorhol одново од нула. Денес работи на нов проект, но со сосема различна филозофија: прво профитабилен производ, без инвеститори кои имаат одлучувачки глас. „Постојат мали клаузули во договори кои на крај можат да ја променат судбината на стартапот", предупредува тој.
