Трчате во сон, но нозете ви се тешки како олово? Науката објаснува зошто не можете да побегнете
Сигурно барем еднаш ви се случило во сон да бегате од некого, но колку и да се трудите, нозете едноставно да не ве слушаат. Се обидувате да забрзате, но се движите крајно забавено, како да трчате низ длабока вода, додека чувствувате дека опасноста ви се приближува. Иако ваквите соништа можат да бидат многу непријатни, постои прецизно научно објаснување зошто тие се јавуваат толку често.
Во РЕМ-фазата мозокот трча, а телото останува заклучено во креветот
Една од главните причини се крие во начинот на кој нашиот мозок функционира за време на спиењето. Додека сонуваме, особено во текот на РЕМ-фазата, односно фазата на брзи движења на очите, мозокот е исклучително активен. Но, телото истовремено поминува низ посебна физиолошка состојба наречена мускулна атонија. Станува збор за природен одбранбен механизам при кој повеќето наши волни мускули привремено се блокираат и исклучуваат. Со други зборови, додека мозокот создава живи слики на трчање, скокање и бегање, нашето физичко тело всушност целосно мирува во креветот. Овој механизам има клучна заштитна улога: не спречува физички да ги изведуваме наглите движења што ги преживуваме во соништата и со тоа да се повредиме.
Кога парализираните мускули не враќаат сигнал, сонот го преведува тоа како бавност и страв
Во текот на РЕМ-фазата на сонот, мозочната активност во многу аспекти потсетува на будна состојба. Емоциите, визуелните слики и различните доживувања можат да бидат многу интензивни, поради што соништата понекогаш ни изгледаат целосно реални. Меѓутоа, невролошките системи кои ги контролираат движењата на телото не функционираат на истиот начин како кога сме будни. Научниците сметаат дека токму тој несклад помеѓу интензивната команда на мозокот за движење и отсуството на повратен сигнал од парализираните мускули се преведува во сонот како чувство на забавеност, вкочанетост и неможност за бегање. Соништата за прогонување често се поврзуваат со натрупан стрес, страв, притисок и животни ситуации во кои имаме чувство дека нешто ни бега од контрола. Периодите на големи обврски, неизвесност или важни животни промени често се проследени со вакви интензивни сценарија во сонот, иако содржината зависи од индивидуалните емоции, сеќавања и искуства. Уште еден интересен детаљ е тоа што многу луѓе се будат токму во моментот кога личноста или појавата што ги брка ќе ги стигне. Таквите соништа можат да бидат проследени со забрзано чукање на срцето и потење, бидејќи силната емоционална реакција предизвикува нагло преминување од РЕМ-фазата во будна состојба. Затоа, следниот пат кога ќе сонувате дека бегате со нозе тешки како олово, сетете се дека вашиот мозок само ги обработува емоциите, додека вашето тело ве штити во безбедно мирување.
