Темната страна на Дубаи, којашто нема да ја видите на постовите на инфлуенсерките на Инстаграм
Секој пат кога некому му украдат скап часовник во Лондон, во коментарите се јавуваат истите: „Ова не би се случило во Дубаи." И во право се. Дубаи навистина е еден од најбезбедните градови на светот, ако имаш пари. Но постои причина зошто е безбеден. И таа причина не е само добра полиција. Ова е онаа страна на Дубаи за која туристичките агенции и инфлуенсерите со изнајмени ламборџинија не зборуваат.
In This Article:
- Дубаи е изграден на даночни олеснувања, а не на нафта – економијата зависи од нулта данок и странски капитал
- Лажен град создаден за внимание, не за убавина – Дубаи ја изгради славата преку монументална архитектура
- Ропски труд на екстремни температури – работници без права и без излез
- Проституција и судска неправда – казни за мислење, молк за злосторства
- Пазарот на недвижности – Понзи шема која ги истиснува луѓето од градот
- Бизнис учители, изнајмен луксуз и култура на привиден успех
Дубаи е изграден на даночни олеснувања, а не на нафта – економијата зависи од нулта данок и странски капитал
Повеќето луѓе мислат дека Дубаи е изграден на нафта. Но вистината е дека нафтата била само почетниот капитал со кој биле изградени патиштата, пристаништата и инфраструктурата. Денес најголемиот дел од економијата на Дубаи нема директна врска со нафтата. За споредба, Абу Даби има многу поголеми резерви на нафта, но ретко кој зборува за него како за економско чудо. Она што навистина го издигнало Дубаи е неговиот економски модел — ниски даноци, слободна трговија и привлекување странски компании. Уште во 1901 година, семејството Мактум укинало данок на трговија, со што привлекло трговци од целиот регион. Подоцна, во 1985 година, била создадена Џебел Али слободна зона, огромна економска зона околу пристаништето Џебел Али, каде компаниите добиле даночни олеснувања, слободен увоз и извоз и можност заработката слободно да ја префрлаат во странство. Токму затоа многу светски компании, меѓу нив Samsung, Toyota и Hyundai, го користат Дубаи како главен дистрибутивен центар за регионот. Не поради луксузните згради, туку затоа што таму можат значително да ги намалат трошоците и полесно да работат.
Лажен град создаден за внимание, не за убавина – Дубаи ја изгради славата преку монументална архитектура
Од 1990-тите, Дубаи влегол во нова фаза на развој — ера на спектакуларна и монументална архитектура. Бурџ Ал Араб, Палм Џумеира, вештачките острови во форма на светска мапа и Бурџ Калифа не биле изградени само како инфраструктура, туку како глобален маркетинг. Целта не била градот да биде убав, туку незаборавен. До тогаш, за голем дел од западниот свет Дубаи бил само далечен трговски центар во пустина. Со појавата на овие мегапроекти, градот станал туристичка атракција и симбол на екстраваганција. Луѓето сакале да го видат, да се фотографираат таму и да зборуваат за него — а токму тоа му било потребно на Дубаи за да го претвори вниманието во бизнис. Интересно е што Бурџ Калифа првично требало да се вика „Бурџ Дубаи“. Сегашното име го добила по владетелот на Абу Даби, кој за време на финансиската криза во 2008 година помогнал со милијарди долари кога пазарот на недвижности во Дубаи нагло се урнал и многу градежни проекти останале без финансии.
Ропски труд на екстремни температури – работници без права и без излез
Зад луксузните облакодери и хотелите стои огромна армија странски работници, најчесто од Индија, Пакистан и Непал. Компаниите нудат работа со ветувања за добра плата, сместување и подобар живот во Дубаи. Но за многумина реалноста изгледа сосема поинаку. По пристигнувањето, на дел од работниците им се одземаат пасошите, а се сместуваат во пренатрупани работнички кампови на периферијата на градот. Работат долги смени, често и по 12 часа дневно, на екстремни температури што во лето надминуваат 45–50 степени. Дополнителен проблем се високите такси што посредничките агенции им ги наплатуваат пред заминувањето, поради што многумина пристигнуваат веќе задолжени. Иако ваквите практики формално се нелегални според законите на Обединетите Арапски Емирати, организациите за човекови права со години предупредуваат дека контролата е слаба, а злоупотребите продолжуваат.
Проституција и судска неправда – казни за мислење, молк за злосторства
Дубаи со години е поврзуван и со скриена проституција и случаи на злоупотреба на жени, иако официјално таквите активности се нелегални. Во медиуми, полициски извештаи и сведоштва на интернет се појавувале приказни за насилство, експлоатација и документирани случаи на жени тепани и оставани полуживи покрај пат.. Критичарите тврдат дека властите често реагираат селективно — одредени проблеми се игнорираат сè додека не го нарушуваат имиџот на градот. Од друга страна, кога станува збор за јавна критика кон државата и власта, реакцијата на системот е многу построга. Активисти и критичари како Насер Бин Гаит и Ахмед Мансур биле осудени на долги затворски казни поради објави и критики на социјалните мрежи. Организации за човекови права со години предупредуваат дека во Обединетите Арапски Емирати постојат случаи во кои луѓе биле осудувани за „загрозување на државата“ или „ширење лажни информации“ само поради јавно изразено мислење, без докази за насилство или организирање напади.
Пазарот на недвижности – Понзи шема која ги истиснува луѓето од градот
Дубаи во 2002 година им дозволил на странците слободно да купуваат недвижности, потег што целосно го променил пазарот. Оттогаш, градот станал магнет за инвеститори, имотни агенти и промотери кои ветуваат брза заработка преку купување станови и луксузни апартмани. Голем дел од недвижностите во Дубаи денес не се купуваат за живеење, туку како инвестиција. Многу станови остануваат празни, бидејќи сопствениците заработуваат повеќе од растот на цените отколку од издавање. Таквиот модел функционира сè додека постојано доаѓаат нови купувачи и капитал. Но кога ќе се прекине тој циклус, системот станува ранлив. Токму тоа се случило во 2008 година, кога финансиската криза предизвикала нагол пад на цените на недвижностите, а дел од градежните компании банкротирале. Тогаш Абу Даби интервенирал со финансиска помош и помогнал да се стабилизира економијата на Дубаи. Овој проблем не е единствен само за Дубаи. Слични процеси се гледаат и во градови како Лондон, Барселона, Берлин, Сиднеј и Скопје. Кога недвижностите стануваат средство за инвестирање наместо место за живеење, цените растат побрзо од платите, а сè повеќе луѓе не можат да си дозволат дом во градот во кој работат и живеат.
Бизнис учители, изнајмен луксуз и култура на привиден успех
Дубаи денес е и центар на интернет-културата што продава слика за брз успех, богатство и „совршен живот“. Во градот има голем број бизнис коучеви, инфлуенсери и крипто-промотери кои продаваат курсеви за инвестиции, личен развој, претприемништво или „успешен животен стил“. Критичарите велат дека дел од тој свет се темели повеќе на изглед отколку на реален успех. Луксузните автомобили, станови и хотелски апартмани често се изнајмени само за снимање содржини на социјалните мрежи, со цел да се создаде впечаток на огромно богатство и влијание. Многу од конференциите и бизнис-настаните во Дубаи не служат само за едукација, туку и за создавање ексклузивни мрежи на контакти до кои пристапот чини илјадници евра. Критичарите сметаат дека ваквите настани често создаваат вештачка хиерархија во која говорниците се претставуваат како недостижни авторитети, а младите претприемачи се мотивираат да трошат пари во надеж дека ќе добијат пристап до „успешниот круг“. За поддржувачите, Дубаи е симбол на амбиција, бизнис и можности. За критичарите, пак, тој е пример за град во кој имиџот, парите и статусот често се поважни од автентичноста и социјалната еднаквост.
