Светлана Мојсов не ја доби Нобеловата награда 2026 - признанието за хемија отиде кај Анри Каган и Кенсо Соаи
Во деновите пред објавувањето на годинашните лауреати во Стокхолм, во македонските и светските научни кругови и медиуми наголемо се шпекулираше дека светски познатата македонска научничка и биохемичарка Светлана Мојсов ќе ја добие Нобеловата награда. Причината беше нејзиното пионерско откритие и синтеза на хормонот GLP-1, основа што го овозможи развојот на револуционерните лекови за дијабетес и дебелина Оземпик и Вегови. Но, и покрај огромните очекувања во јавноста и претходните престижни меѓународни признанија што таа ги освои, Кралската шведска академија на науките одлучи Нобеловата награда за хемија за 2026 година да им ја додели на други истражувачи.
In This Article:
- Во Стокхолм беа прочитани две имиња — францускиот научник и јапонскиот истражувач
- Загатка постара од еден век — зошто животот избира само една огледална слика
- Хемијата доаѓа трета во Нобеловата недела, по медицината и физиката
- Од тестаментот на Алфред Нобел до 10 декември — 117 доделувања и 12 милиони шведски круни
Во Стокхолм беа прочитани две имиња — францускиот научник и јапонскиот истражувач
Официјалната објава ги стави Анри Каган и Кенсо Соаи во центарот на светската научна сцена. Високото признание им беше доделено за нивното откритие на нелинеарните ефекти и автокатализата во асиметричната органска синтеза. Со тоа, Нобеловиот комитет ја насочи годинашната награда кон истражување што ја објаснува една од најдолговечните хемиски дилеми поврзани со живиот свет.
Загатка постара од еден век — зошто животот избира само една огледална слика
Каган и Соаи понудија решение за хемиска загатка која беше неразјаснета повеќе од еден век: како хомохиралноста — конфигурациската еднородност што се манифестира во изградбата на живите организми исклучително од L-аминокиселини и D-моносахариди — може да настане спонтано во природата. „Некои молекули, како аминокиселините, постојат во две варијанти кои претставуваат огледални слики една на друга. Сепак, живите организми содржат само една од овие огледални слики. Како настанала оваа хемиска асиметрија долго време остана мистерија за хемичарите. Анри Б. Каган и Кенсо Соаи се одликувани со Нобеловата награда за хемија за 2026 година за пронаоѓање на решението за оваа загатка“, се наведува во официјалното соопштение на комитетот.
Хемијата доаѓа трета во Нобеловата недела, по медицината и физиката
Номинацијата за хемија е трета по ред во рамките на Нобеловата недела за 2026 година, по оние за физиологија или медицина и за физика. Следуваат доделувањата на наградите за литература, за мир и за економски науки. Во таа низа, годинешната објава за хемија ја затвори една од најследените научни исчекувања во Македонија — дали името на Светлана Мојсов ќе биде прочитано меѓу лауреатите.
Од тестаментот на Алфред Нобел до 10 декември — 117 доделувања и 12 милиони шведски круни
Според тестаментот на Алфред Нобел од 1895 година, наградата за хемија им се доделува на научници кои направиле „најважно хемиско откритие или подобрување“. Од првото доделување во 1901 година до денес, Нобеловата награда за хемија е доделена 117 пати. Свечената церемонија на врачување на наградите ќе се одржи традиционално на 10 декември во Стокхолм. Лауреатите ќе добијат златни медали, дипломи и парична награда во износ од 12 милиони шведски круни.