Пред повеќе од 6.000 години кај Скопје било создадено нешто нестварно — Зошто светските научници со неверување гледаат во „Адам од Говрлево“?
Замислете свет без писмо, без метални алатки и милениуми пред раѓањето на големите цивилизации на античкиот свет. Во тоа далечно праисториско време, непознат древен мајстор на територијата на денешна Македонија создал керамичка скулптура на човечко тело со анатомски детали што и ден-денес предизвикуваат вистински восхит и збунетост кај светските истражувачи. Тоа е светски познатиот „Адам од Говрлево“ или „Адам од Македонија“ — ремек-дело од неолитот кое покажува дека праисториските заедници во скопската котлина поседувале неверојатна естетска свест и познавање на човечкото тело.
In This Article:
- Во 2000 година Милош Билбија го пронашол седечкото машко торзо во Церје
- Наместо груба неолитска силуета, на фигурината се чита тело набљудувано при дишење или напор
- Вовлечен стомак, исправени гради и прашањето дали пред нас стои шаман во транс
- На јужните падини на Водно, Церје чувало живеалишта, керамика, накит и „Големата Мајка“
- Во 2012 година во „Цанкарјев дом“ го споредувале со „Мислителот“ на Огист Роден
Во 2000 година Милош Билбија го пронашол седечкото машко торзо во Церје
За време на систематските археолошки истражувања на праисторискиот локалитет Церје, сместен во непосредна близина на скопското село Говрлево, познатиот археолог дошол до сензационален наод. Од длабоките неолитски слоеви на земјата испливала извонредно моделирана керамичка фигурина. Станува збор за делумно зачувана фигура висока околу 12 сантиметри. Но вистинската вредност не е во нејзината големина, туку во запрепастувачкиот начин на кој праисторискиот автор успеал да го претстави човечкото тело.
Наместо груба неолитска силуета, на фигурината се чита тело набљудувано при дишење или напор
Додека речиси сите други неолитски скулптури од тој период се карактеризираат со крајна стилизација и груби геометриски форми, кај наодот од Говрлево со неверојатна прецизност можат јасно да се препознаат клучните анатомски точки. Древниот скулптор не се задоволил со обична силуета. Тој со исклучително трпение го набљудувал телото, создавајќи фигура со жива уметничка енергија и длабок психолошки израз.
Вовлечен стомак, исправени гради и прашањето дали пред нас стои шаман во транс
Прашањето за идентитетот и намената на фигурината со децении останува една од најголемите археолошки енигми. Дали таа претставувала секојдневен човек од заедницата, племенски водач, шаман за време на ритуал или тело фатено во длабока духовна медитација? Поедини меѓународни истражувачи ја толкуваат специфичната поза како праисториска техника на свесно дишење или транс. Името „Адам од Говрлево“ претставува современ археолошки назив што му го дале стручњаците за да го означат како најстар прататко на неолитската пластика во регионот.
На јужните падини на Водно, Церје чувало живеалишта, керамика, накит и „Големата Мајка“
Локалитетот кај Говрлево бил густо населен низ неколку фази на неолитот. Археолозите таму пронашле повеќеслојни остатоци од древни живеалишта, богато украсени керамички садови, коскени и камени орудија, накит и свети предмети за обреди. Меѓу најзначајните откритија се вбројува и култната претстава на „Големата Мајка“, симбол на плодноста и заштитничка на домот. Сите овие наоди недвосмислено потврдуваат дека на ова тло уште пред 6.000 години постоела организирана заедница со развиен духовен живот, префинета култура и врвна занаетчиска традиција.
Во 2012 година во „Цанкарјев дом“ го споредувале со „Мислителот“ на Огист Роден
Кога „Адам од Говрлево“ бил претставен на ексклузивна изложба во реномираниот културен центар во Љубљана, неговата експресивна седечка поза, со рацете положени кон телото, привлекла особено внимание кај европските ликовни критичари. Оваа мала глинена фигурина, создадена со праисториски оган и земја на падините на Водно, испраќа јасна порака до модерниот свет: човечката желба за уметничко творештво, набљудувањето на убавината на телото и стремежот кон вечноста пулсирале на македонското тло илјадници години пред античките империи.