Деметра во Македонија? Кај Куманово откриени траги од античко светилиште старо над 2.300 години
Археолошкото одделение од НУ Музеј Куманово ги заврши археолошките истражувања на локалитетот Градиште во Младо Нагоричане. Работата беше реализирана под раководство на Дејан Ѓеорѓиевски, кустос советник, археолог и раководител на проектот. Ископувањата годинава беа насочени кон секторот Долна тераса, местото каде што претходните сезони веќе се појавија траги кои не личеа на обично населбинско секојдневие, туку на простор со посебна обредна улога.
In This Article:
- Под камените тумули имало вотивни садови, мали јами и ритуален сад за вода
- Источно од тумулот се појавија ѕидови, питоси и сцена со рог на изобилие
- Диви свињи, кози, west slope гутус и палмети покрај просторија за обредни јадења
- Божество со фијала лежи на клине во наод споредуван со Пела и Ајга/Вергина
Под камените тумули имало вотивни садови, мали јами и ритуален сад за вода
На Долната тераса, пред неколку години, археолозите пронашле конструкции од 4 век пр.н.е., всечени во карпа, како и камени конструкции во вид на тумули. Токму тие наоди ја насочиле годинашната кампања повторно на истиот простор. Големото количество вотивни садови и обредните траги пронајдени под конструкциите сугерирале дека таму се вршеле ритуални дејствија, па ископувањата продолжиле на местото каде што приказната веќе била отворена.
Источно од тумулот се појавија ѕидови, питоси и сцена со рог на изобилие
Непосредно до откриениот тумул, археолозите откриле ѕидови од градба во која имало повеќе фрагменти од питоси и други стоваришни садови. Ритуалниот карактер на просторот бил потврден со наодот на питос кој на своето устие има декорација од отпечатоци од прстен. На тој отпечаток има претстава на женско божество, Деметра(?), која држи рог на изобилие во едната рака, а со другата прави либација, односно течна жртва, со кантарос врз триножник.
Диви свињи, кози, west slope гутус и палмети покрај просторија за обредни јадења
Јужно од овој простор е откриен дел од ограден ѕид, кој го одделувал просторот за обреди од остатокот од населбата. Непосредно до ѕидот биле пронајдени остатоци од помала просторија, која укажува на активности поврзани со симпозиуми или ритуални јадења. Покрај големото количество животински коски, меѓу кои диви свињи, кози и слично, имало и големо количество трпезна керамика од 4-3 век пр.н.е. Голем дел од неа била импортирана: west slope гутус, west slope кантароси, мали црнофирнизирани ехинуси украсени со отпечатоци од палмети, фрагменти од амфори, хидрии и кантароси, како и црнофирнизирана лампа и остатоци од керамички фигурини.
Божество со фијала лежи на клине во наод споредуван со Пела и Ајга/Вергина
Особено значајна е подлогата, односно лежиштето, која веројатно била користена за поставување маса. Пронајдени се и уникатни остатоци од декорација од кревет, делови од профилирана ногарка и аплика со претстава на божество. Божеството држи фијала во раце, ритуален сад за либација, и лежи на клине, односно кревет. Веројатно станува збор за дел од поголема симпозиумска поворка од божества. Иако наодите се луксузни и уникатни, градбата е прилично скромна. Од источната страна просторот бил заграден со два големи триаголни камења, зад кои е поставен ѕид што ја оградува просторијата од исток, додека од север таа улога ја има оградниот ѕид. Поради тоа, истражувачите веруваат дека и оваа просторија е поврзана со ритуалите што се вршеле во теменосот, можеби за ритуални јадења, слично на светилиштето на Деметра и Персефона во Коринт. Големиот број импортирана керамика и остатоците од луксузно украсениот кревет, за кој нема многу паралели, повторно го потврдуваат високиот степен на развиток на оваа населба. Слични декорации се наоѓани во богатите гробови од 4-3 век пр.н.е. во Пела, како и во кралските гробови од Ајга/Вергина. Ѕидовите украсени со боен малтер во градбата со перистилен двор, истражена претходните години, заедно со остатоците од импортираните амфори и украсените керамички садови, зборуваат за развиена трговија и целосна вклученост во цивилизациските текови од македонското кралство од 4-3 век пр.н.е. Следните истражувања ќе бидат фокусирани на доистражување на градбите откриени оваа година и на евентуалното постоење храм во овој дел од локалитетот. Ископувањата се дел од Годишната програма за работа на НУ Музеј Куманово, финансирани од Министерството за култура и туризам.
