Островот на кој луѓето живееле повеќе од 2000 години денес нема ниту еден жител Последните 36 си заминале во 1930 година
Околу 64 километри западно од Надворешните Хебриди, среде суровиот Северен Атлантик, од морските длабочини се издигнуваат темните вулкански карпи на архипелагот Сент Килда. На овие далечни острови луѓето живееле непрекинато повеќе од две илјади години, сè до 29 август 1930 година, кога последните жители се качиле на брод и засекогаш го напуштиле својот дом — на сопствено барање.
In This Article:
Хирта, Соај, Боререј и Дун биле свет на карпи над Вилиџ Беј
Најголемиот остров во овој шкотски архипелаг е Хирта, опкружен со малите острови Соај, Боререј и Дун. Таму вулканската активност создала некои од највисоките морски гребени во Европа. Некогашното главно село се наоѓало во заливот Вилиџ Беј. Во таа изолирана населба островјаните развиле начин на живот целосно различен од кое било друго место во Британија.
Наместо риболов, храната ја носеле буревесници, блуни и пафини
Жителите на Сент Килда не се потпирале на риболов. Главниот извор за преживување им биле морските птици. Мажите со јажиња се спуштале по опасните вертикални карпи високи стотици метри за да собираат јајца и да ловат птици. Месото го сушеле и јаделе, маснотијата ја користеле како гориво за светилки, а со пердувите плаќале данок. Храната ја чувале во уникатни камени градби без малтер, познати како „клити“. Тие биле изградени така што ветерот слободно струел низ камењата и го сушел месото дури и при најсилни дождови.
Во 1876 година повикот за помош пловел во издлабено дрво со овчов меур
Колку биле отсечени од остатокот од светот најдобро покажува една необична епизода. Кога на островот се појавил глад, жителите напишале порака, ја ставиле во издлабено парче дрво, врзале надуен овчов меур како пловак и го пуштиле во океанот со надеж дека морските струи ќе го однесат до копното. Пораката навистина стигнала до брегот на Шкотска, по што веднаш им била испратена помош со брод. Така настанал познатиот „поштенски чамец на Сент Килда“ (St Kilda mailboat). Пораките пуштени во морските струи редовно завршувале на Хебридите, Шетландските Острови, Оркни, па дури и на брегот на Норвешка. Но кон крајот на XIX век изолацијата почнала да попушта. Од 1877 година паробродот „SS Dunara Castle“ почнал да носи љубопитни туристи, а традиционалниот самоодржлив систем почнал полека да се распаѓа.
По 36 млади заминати во Австралија, на островот останале старци, вдовици и деца
Најголемиот удар за заедницата била депопулацијата. Во 1852 година, 36 млади луѓе емигрирале во Австралија, по што бројот на жители паднал на околу 70. Заедницата зависила од млади и физички силни мажи способни да се качуваат по карпите и да обезбедат храна. До крајот на 1920-тите години на островот останале претежно стари лица, вдовици и деца. За време на Првата светска војна на островот кратко престојувал воен гарнизон, по што жителите се навикнале на редовно снабдување и медицинска нега. Кога војската заминала, враќањето на суровиот традиционален опстанок станало речиси невозможно. Во пролетта 1930 година, свесни дека нема да можат да ја преживеат претстојната зима, последните островјани испратиле официјална молба до британската влада за трајна евакуација. Денес Сент Килда е под двојна заштита на UNESCO — и за природното и за културното наследство. Островите се дом на најголемите колонии на морски птици во Атлантикот и на древниот вид овци Соај. Напуштените камени куќи, црквата и повеќе од 1.400 камени складишта остануваат како нем споменик на една извонредна заедница која со векови опстојувала на самиот раб на светот.
