Она што делуваше како научна фантастика станува реалност - ова е планот Б за спасување на Земјата
Додека глобалните температури растат, а меѓународните напори за запирање на климатските промени не даваат доволно брзи резултати, се поголем број научници сериозно разгледуваат едно необично решение: изградба на огромен сончев штит во вселената кој би ја заштитил Земјата од дел од сончевото зрачење. Непрофитната организација „Planetary Sunshade Institute“ од Лос Анџелес неодамна објави опсежен извештај за можноста за изградба на таканаречен „планетарен сонцобран“, кој би можел активно да помогне во глобалната борба против прекумерното затоплување. „Нашиот опстанок како цивилизација директно зависи од способноста мудро и свесно да го промениме начинот на кој влијаеме врз нашата планета“, изјави за порталот „Space.com“ Мартин Гудвин, климатски активист и извршен директор на оваа научна организација. Оваа смела замисла спаѓа во областа на соларниот геоинженеринг — научни методи за намерно модифицирање на климатските процеси со цел ублажување на разорните последици од климатската криза.
In This Article:
- Џејмс Ерл уште во 1989 година го стави штитот кај точката L1
- Роџер Ејнџел предложи 16 илјади милијарди стаклени леќи и ракети на секои пет минути
- Еден процент помалку сончеви зраци би значел еден степен Целзиусов пониска глобална температура
- Хелиогирусот бара 5.000 сателити, секој со дијаметар од околу 40 километри
- Предупредувањето зад планот — ракетите загадуваат, а вештачката клима може да донесе суши или поплави
Џејмс Ерл уште во 1989 година го стави штитот кај точката L1
Идејата за поставување џиновски штит во вселената всушност не е сосема нова. Научникот од Националната лабораторија „Лоренс Ливермор“ предложи соларниот штит да биде точно помеѓу Земјата и Сонцето, во близина на првата Лагранжова точка. Тоа место се наоѓа на околу 1,5 милиони километри од нашата планета. Таму гравитациските сили на Земјата и Сонцето создаваат стабилна рамнотежа, што му овозможува на објектот да остане на фиксна релативна положба во однос на двете небесни тела без постојан трошок на гориво.
Роџер Ејнџел предложи 16 илјади милијарди стаклени леќи и ракети на секои пет минути
Во 2006 година, американскиот астроном од Универзитетот во Аризона претстави сличен концепт. Неговата замисла беше во вселената да се лансираат ситни стаклени леќи кои заедно би формирале огромна провидна структура. Таквата структура би блокирала околу два проценти од сончевото зрачење што допира до Земјата. За реализација на тој колосален проект тогаш се проценуваше дека би биле потребни десет години непрекинати лансирања на ракети, со цена од неколку илјади милијарди долари.
Еден процент помалку сончеви зраци би значел еден степен Целзиусов пониска глобална температура
Новиот извештај на „Planetary Sunshade Institute“ претставува најдетална и најсовремена научна анализа за реалната изводливост на соларниот геоинженеринг. Според проценките на стручњаците, изградбата на планетарен сонцобран би можела да стане технолошки изводлива за 20 до 40 години. Тоа првенствено ќе зависи од развојот на супертешките ракети способни да пренесат огромни количества товар во орбитата. Извештајот детално анализира шест можни начини за изградба на вселенскиот штит што би блокирал приближно еден процент од сончевите зраци. Според климатските компјутерски модели, таквиот ефект би бил доволен за намалување на просечната глобална температура на Земјата за цел еден степен Целзиусов.
Хелиогирусот бара 5.000 сателити, секој со дијаметар од околу 40 километри
Еден од водечките предлози предвидува поставување специјална констелација на сателити наречена „хелиогирус“. За посакуваниот ефект би биле потребни околу 5.000 такви сателити, а секој од нив би имал дијаметар од околу 40 километри. За нивна изградба би биле потребни речиси 70 милиони тони материјал — околу 1.500 пати повеќе од вкупната маса на сите предмети што човештвото ги испратило во вселената до денес. Планот предвидува дел од материјалите да се ископуваат и транспортираат директно од Месечината, каде што слабата гравитација драстично го олеснува лансирањето товар. Шантал Капелети, инженерка за вселенски системи од Универзитетот во Нотингем, за списанието „Nature“ нагласи дека рапидниот пад на трошоците за комерцијални вселенски летови ја направи оваа некогаш невозможна идеја далеку поостварлива од порано.
Предупредувањето зад планот — ракетите загадуваат, а вештачката клима може да донесе суши или поплави
Блокирањето на сончевата светлина за ладење на планетата со години предизвикува жестоки дебати во научната заедница. Покрај вселенскиот штит, постојат и копнени методи како што се распрскување сулфур диоксид во стратосферата, кој имитира вулкански ерупции, или збогатување на океаните со железо за раст на фитопланктон што го апсорбира јаглерод диоксидот. За ваквите идеи интерес јавно покажа и милијардерот Илон Маск, кој повеќепати коментираше за потенцијалот на сателитската заштита од Сонцето. Сепак, критичарите со право предупредуваат: масовните ракетни лансирања самите по себе ќе создадат дополнително загадување, вештачкото менување на климата може да предизвика непредвидливи суши или поплави во одредени делови од светот, а потпирањето врз вакви технолошки „брзи решенија“ може опасно да го одвлече вниманието од главната задача — радикалното намалување на штетните емисии на стакленички гасови.