Ефектот на „дигитална амнезија“: Зошто нашиот телефон ни ги краде сеќавањата
Кога со смартфон го снимаме речиси секој момент, ни изгледа дека така ги чуваме важните сцени за долги години и си помагаме подобро да ја запомниме информацијата. Но истражувањата покажуваат спротивно: колку почесто го фиксираме тоа што се случува, толку полошо го паметиме и толку помалку уживаме во самиот настан.
In This Article:
Во Бингемптон фотографирале уметнички дела и правеле скриншотови од предавања
Психолози од Универзитетот Бингемптон во САД спровеле серија експерименти. Учесниците фотографирале уметнички дела или правеле скриншотови од предавања, по што научниците проверувале што точно запомниле луѓето од виденото и какви чувства им останале од искуството. Се покажало дека снимките ги поништувале спомените за виденото. Ни во главата, ни во срцето не останувало речиси ништо. Овој ефект се нарекува „дигитална амнезија“ или влошување на меморијата при фотографирање.
Смартфонот станува надворешен тврд диск за свеста
Еден од механизмите се крие во одвлекувањето на вниманието. Самиот процес на снимање како да не оддалечува од настанот и поставува внатрешна бариера. Помалку навлегуваме во атмосферата, звуците и емоциите. Улога има и когнитивното растоварување. Мозокот решава дека информацијата веќе е „зачувана“ во надворешен уред и го намалува напорот да ја запомни. Во суштина, смартфонот ја презема функцијата на надворешен тврд диск за нашата свест, атрофирајќи ја природната способност за кодирање на искуството.
Линда Хенкел и Елизабет Лофтус уште во 2013 година го измериле истиот пад во музеј
Психолозите препорачуваат враќање кон старите добри начини: пишување со рака, фаќање белешки од предавања, водење дневник за важното и радосното што било проживеано во текот на денот, како и разговор за впечатоците со колеги и приатели. Тоа создава „посакувана сложеност“: мозокот е принуден да ја обработува и структурира информацијата, па таа подобро се зацврстува. Насочени, ретки фотографии, кои потоа свесно се прегледуваат, исто така можат да станат потпора за спомените. Но гигабајти несредени снимки, а на просечен смартфон ги има околу две илјади, се дигитална празнина. Во 2013 година истражувачките Линда Хенкел од Универзитетот Ферфилд и Елизабет Лофтус утврдиле дека луѓето што фотографирале експонати во музеј значително полошо ги паметеле обектите од оние што само ги гледале. Освен тоа, невробиолозите забележуваат дека рачното пишување го активира ретикуларниот активирачки систем на мозокот, кој ги филтрира стимулите и го тера мозокот да реши што е важно, буквално принудувајќи не да учиме додека запишуваме. Сосема е можно во иднина корисниците на смартфони да преминат на користење АИ-асистенти за автоматско создавање текстуални резимеа, односно краток текстуален прерасказ, наместо фотографско и видеобележење на настаните. Тоа може да биде поврзано со натрупаниот дигитален замор и со стремежот на луѓето да го вратат фокусот на вниманието кон реалното присуство.