Нов експериментален третман делумно им го враќа видот на слепи пациенти
Губењето на видот предизвикано од дегенеративни заболувања на очите со децении важеше за неповратна состојба. Пигментниот ретинитис, познат и како retinitis pigmentosa, започнува подмолно: најпрво пациентите забележуваат дека сѐ потешко гледаат во темница, потоа постепено го губат периферниот вид, додека видното поле целосно не се стесни во слепило. Сега, експериментален медицински метод носи нова надеж за луѓето кои целосно го изгубиле видот поради ова тешко генетско заболување.
In This Article:
- Десет пациенти со речиси целосна загуба на видот повторно почнале да препознаваат предмети
- Стапчињата и конусите изумираат, но ганглиските клетки остануваат недопрени со години
- Генот ChrimsonR од едноклеточни алги ги претвора нервните клетки во вештачки фоторецептори
- Невроморфна камера снима илјадници кадри во секунда и испраќа килибарна светлина во окото
- Светлосните импулси стигнуваат до визуелниот кортекс и создаваат слика за движење
- Пациенти разликувале полна од празна чаша, врати, препреки и големи букви на екран
- Без бои и висока резолуција, но со можност за поголема независност
Десет пациенти со речиси целосна загуба на видот повторно почнале да препознаваат предмети
Иновативниот третман е спој на оптогенетика, односно напредна генска терапија, и специјално дизајнирани биомедицински очила. Во клиничкото испитување учествувале десет пациенти со речиси целосна загуба на видот. По терапијата, повеќето од нив успеале повторно да препознаваат предмети, да се движат самостојно и делумно да воспостават визуелен контакт со светот околу себе.
Стапчињата и конусите изумираат, но ганглиските клетки остануваат недопрени со години
Кај пациентите со пигментен ретинитис изумираат фоторецепторните клетки во мрежницата, односно стапчињата и конусите кои ја апсорбираат светлината и ја претвораат во електрични сигнали за мозокот. Но, подлабоките слоеви на ретината не исчезнуваат веднаш. Ганглиските клетки, кои го испраќаат нервниот сигнал до оптичкиот нерв, можат да останат структурно зачувани долго време. Токму тие стануваат клучната точка на новиот третман.
Генот ChrimsonR од едноклеточни алги ги претвора нервните клетки во вештачки фоторецептори
Лекарите со помош на безопасен модифициран вирус внесуваат ген директно во преостанатите ганглиски клетки. Овој ген создава специјален протеин чувствителен на светлина, наречен ChrimsonR, кој првично потекнува од едноклеточни алги. Така, нервните клетки се репрограмираат и добиваат нова улога: да реагираат на светлина како вештачки фоторецептори.
Невроморфна камера снима илјадници кадри во секунда и испраќа килибарна светлина во окото
За активирање на репрограмираните клетки е потребна специфична бранова должина на килибарна светлина со висок интензитет. Тука настапуваат очилата. Тие имаат невроморфна камера која ги следи промените во околината со огромна брзина, а вградениот микропроцесор ги претвора сликите во визуелни пулсеви. Потоа микропроекторот прецизно испраќа снопови килибарна светлина директно во окото на пациентот.
Светлосните импулси стигнуваат до визуелниот кортекс и создаваат слика за движење
Кога импулсите ќе паднат врз генетски репрограмираните клетки, тие испраќаат сигнал низ оптичкиот нерв до визуелниот кортекс во мозокот. На тој начин се создава слика за предметите и нивното движење. Тоа не е класично враќање на видот каков што пациентите го имале порано, туку нов пат преку кој мозокот повторно добива визуелна информација.
Пациенти разликувале полна од празна чаша, врати, препреки и големи букви на екран
Резултатите од клиничките тестирања ги воодушевија офталмолозите. Луѓе кои со години живееле во целосен мрак можеле да лоцираат предмети поставени на маса, да препознаат дали чаша е полна или празна, како и да разликуваат врати и препреки додека се движат низ непознати простории. Еден од пациентите успеал дури и да разликува големи букви на екран.
Без бои и висока резолуција, но со можност за поголема независност
Третманот сѐ уште не овозможува вид со висока резолуција, ниту распознавање на бои. Сепак, тој претставува историски чекор напред во борбата против наследното слепило. Научниците продолжуваат да ја усовршуваат технологијата и очекуваат во блиска иднина оптогенетиката да стане стандардна терапија која би можела да им ја врати независноста на милиони слепи лица низ светот.