Во Македонија се крие еден од најчудните рудници во светот – мистеријата на Алшар и врската со Александар Македонски
Длабоко во срцето на Македонија, на самата граница со Грција, се наоѓа една мистериозна стара рударска локација што го менува текот на човековото познавање за Земјата и космосот — тоа е рудникот Алшар. Легенди, документирани факти и неверојатни приказни ги поврзуваат неразјаснетите минерали од ова место со тајната на Сонцето и судбината на еден од најголемите военоначалници во историјата, Александар Македонски. Рудникот Алшар не е само сведок на повеќе од пет илјади години историја, туку останува најголема потенцијална мистерија во човештвото.
In This Article:
- Алшар: Рудник чие богатство нема сличен пример и светски геолози го нарекуваат најдобро чуваната тајна на планетата
- Минерали што ги нема никаде на светот: Само Алшар може да се пофали со лорандит со највисок квалитет
- Рудникот е опасен и недостапен за обичните луѓе: Само авантуристи се решаваат да влезат низ осум широки отвори
- Смртоносен талиум, магични извори и чудотворен бел минерал во близина: Местото е обвиено со легенди, забрани и наука
- Името Алшар останува загатка, но богатството покрај селото Мајден достигнува 1,5 милијарди евра
- Рудник што ги преживеал Римјаните и Турците: Алшар со документирана историја од 1481 година, ненаселен и денес полн само со сеќавања
- Научниот проект „Лорекс“ и студија за Сонцето: Југословенската држава за миг одлучувала со Алшар да го решава универзумот
- Александар Македонски верувал дека лорандитот дава надчовечка сила
- Алшар е дел од Европската смарагдна мрежа — но мистеријата, богатствата и стравот остануваат жива легенда во Македонија
Алшар: Рудник чие богатство нема сличен пример и светски геолози го нарекуваат најдобро чуваната тајна на планетата
Историјата на Алшар започнува уште од антиката преку римско и османлиско време сè до денес. Тука се ваделе злато, талиум, антимон (користен за прашење тешко оружје) и други ретки минерали. Најмистериозен од сите — лорандитот — според научниците, може да донесе одговор за работата на Сонцето. Алшар е типското наоѓалиште за лорандитот – нигде на светот минералот не е почист или поредок. Геолозите го означуваат како место каде е скриена тајната за настанокот на космосот и Сончевиот систем. Минерали од Алшар се пронајдени и во древниот град Стоби.
Минерали што ги нема никаде на светот: Само Алшар може да се пофали со лорандит со највисок квалитет
Минералот лорандит е откриен прв пат токму тука во 1894 година, во подножјето на планина Кожуф. Лорандитот е бинарен сулфосолт (TlAsS2) и има недостижна чистота само од овој локалитет. За овој минерал се зборува дека дури и Александар Македонски земал сила од него! Се верува дека лорандитот може да помогне во разбирањето на соларната радијација, па дури во 1980-тите години американскиот астрофизичар Мелвин Фридман изразил интерес да го користи како природен детектор на неутрини од Сонцето.
Рудникот е опасен и недостапен за обичните луѓе: Само авантуристи се решаваат да влезат низ осум широки отвори
Рудникот лежи на осум големи отвори, од кои две се протегаат длабоко до шест илјади метри. Во нив сега се гледа само оштетена калдрма. Местото е потполно недостапно — нема никаква инфраструктура, а ризикот по животот е голем. Ова дополнително ја зголемува аурата на мистериозност, па и денес само најсмели авантуристи, минеролози и собирачи на кристали се осудуваат да истражуваат внатре. Локалното население понекогаш ги води "таинствените" странци низ ризичните влезови, опишувајќи како во темнината светкаат минерали со разни бои.
Смртоносен талиум, магични извори и чудотворен бел минерал во близина: Местото е обвиено со легенди, забрани и наука
На левата страна, двесте метри од рудникот, им ридче каде не стапнува ниту човек, ниту добиток, поради смртоносниот талиум – отров поопасен и од арсенот. Тука има и топли извори, додека во близина селаните користат бел минерал (најверојатно боракс) за перење и чистење. Ова зачудувачко изобилство од природно чисти минерали, познато како Црвена Долина, е вистинска мистерија и за современата наука.
Името Алшар останува загатка, но богатството покрај селото Мајден достигнува 1,5 милијарди евра
Современиот назив на рудникот е скратеница од презимињата на првите управители во 20 век — Алатини (француски банкарски род) и Шартро (рударски инженер). Се проценува дека таму се кријат 500 тони талиум, што по сегашна цена значи над 2,5 милијарди евра. Тие 50.000 тони руда сè уште се неделумно искористени. Алшар е најбогатото наоѓалиште на талиум во светот. Во близина има и рудник со залихи од 20 тони злато и уште еден за доломит со 6 милиони тони руда.
Рудник што ги преживеал Римјаните и Турците: Алшар со документирана историја од 1481 година, ненаселен и денес полн само со сеќавања
Алшар се споменува во османлиски документи од 1481 година. Во 15-16 век, рударството процветува. До 1877 година, рудата ја откупувала англо-француска компанија од Солун, со 500 работници и инженер Шартро. Тогаш рудата одела со коњски и воловски коли до Солун, а од таму со воз до германските топилки. Селото Мајден денес брои само тројца жители, кои не дале никакви податоци во последниот попис.
Научниот проект „Лорекс“ и студија за Сонцето: Југословенската држава за миг одлучувала со Алшар да го решава универзумот
Во 1986 година, југословенските власти покренале научен проект со неколку институти од Македонија, Словенија и Хрватска — но се' престанало по распадот. Се верувало дека со лорандитот ќе се мери сончево зрачење. Дури се водела тајна владина седница во 1978 година дали рудникот да се даде на НАСА за истражувања. Одлука не било донесена, а Алшир останал мистерија.
Александар Македонски верувал дека лорандитот дава надчовечка сила
Александар III Македонски не бил само освојувач, туку истражувач и собирач на амулети и кристали. Познато е дека верувал во нивната магична и заштитна моќ. Луксузниот британски трговец Кристофер Макдонал пишува: „Се знае дека Александар верувал дека камења, кристали и талисмани носат среќа и успех, патувал со магионичари и некроманти кои ги толкувале знаците на природата. Во секоја битка на пладне, неговата фаланга ги покривала штитовите со лорандит за да го рефлектира сонцето и ја заслепува противничката војска!" Македонската академија на науките, во монографијата „Алшар – светско природно наследство“, го потврдува ова како старо предание.
Алшар е дел од Европската смарагдна мрежа — но мистеријата, богатствата и стравот остануваат жива легенда во Македонија
Неодамна рудникот е прогласен за природен споменик и влезе во европската смарагдна мрежа „Области од посебен интерес за заштита“. Но, Алшар и околните рудници остануваат делумно неискористени и обвиени со митови и приказни. „Во денешна Македонија, еден од многу малкуте извори за лорандит, рудникот во кој минералот уште се наоѓа, Алшар во јужниот Балкан, кај многумина е носител на исклучителна мистериозност“, пишува Кристофер Макдонал. Останува прашањето — до кога Алшар ќе ги чува своите тајни?
