„На телевизија објаснив што ја прави жената жена: Сега ми се заканува затвор во Франција затоа што со тоа сум навредила трансродови лица“
Една француска феминистка на државна телевизија рече дека трансродовата градоначалничка спроти неа е „маж“. Четири години подоцна, Дора Мутот има кривична пресуда, ново обвинение и ризик од затвор. Случајот започна како телевизиска расправа за родовиот идентитет. Денес е правна битка што во Франција го отвора прашањето каде завршува критиката на една идеологија, а каде почнува навредата кон луѓето што се идентификуваат со неа.
In This Article:
- Од „T'as joui?“ до 600.000 следачи пред свртот во 2020 година
- Одбила да ги вклучи „жените со пенис“ во содржините за женска сексуалност
- Во студиото на France 2 спроти неа седела Мари Ко, првата отворено трансродова градоначалничка во Франција
- Три француски ЛГБТ здруженија поднеле кривична пријава два месеци подоцна
- Додека постапката оди бавно, Мутот и Стерн го пишуваат својот најголем проект
- За смртните закани морала да уплати депозит од 1.000 евра за сама да ја продолжи постапката
- Ришар Малка ја брани пред 17. кривичен совет на Судот во Париз
- „Точно“, одговорила кога Малка кажал дека огромното мнозинство силувачи се мажи
- Мари Ко сведочи дека трансродовите луѓе сакаат само „да живеат во мир“
- Обвинителот барал „курс за граѓанска свест“ поради зборовите „мораме да се чуваме“
- На 20 мај 2026 судот ја прогласува виновна, но не за поттикнување омраза
- По смртта на баба и ѝ стигнало писмо со шест нови пријави
- Ако изгуби и во вториот предмет, ризикот може да порасне на две години затвор и 90.000 евра
- На 1 октомври 2026 ја раскажува приказната за The Free Press
Од „T'as joui?“ до 600.000 следачи пред свртот во 2020 година
Дора Мутот е француска новинарка, авторка и активистка. Пред да стане едно од најконтроверзните имиња во францускиот спор за родовиот идентитет, била позната по сосема друга тема. Студирала модно новинарство на Central Saint Martins во Лондон. Водела блогови за поткултури и интернет-бизарности, правела телевизиски прилози, а во 2013 година ја добила наградата на Google и Le Monde. Пошироката публика ја запознава во 2018 година, кога го отвора Инстаграм-профилот „T'as joui?“ (во превод „Дали свршивте?“). Профилот бил посветен на женската сексуалност и задоволство, а до 2021 година собрал околу 600.000 следачи. Истата година ја објавува книгата Mâle-baisées, критика на патријархалните обрасци во хетеросексуалните односи. Во јавноста важела за типичен пример на модерна, „прогресивна“ инфлуенсерка од Париз. Тоа се менува околу 2020 година.
Одбила да ги вклучи „жените со пенис“ во содржините за женска сексуалност
Според нејзиното сведочење, од 2020 година трансактивистите почнале да бараат од неа во содржината за женската сексуалност да ги вклучи и „жените со пенис“. Таа одбила. Мутот почнува јавно да зборува дека жената е биолошка реалност, возрасна човечка женка, а не идентитет заснован на чувство. Своето гледиште го нарекува „фемелизам“ (femellisme, од femelle, женка). Според нејзините зборови, поради тоа ги изгубила сите комерцијални соработки со брендови. Во февруари 2020 потпишува јавно писмо што прашува дали е доволно некој да се прогласи за жена за да бара да биде признаен како таква. Во декември 2021 ги мобилизира следачите да им пишуваат на француските сенатори против внесувањето на „родовиот идентитет“ во законот против конверзиските терапии. Во август 2022, заедно со Маргерит Стерн, поранешна активистка на Femen и иницијаторка на познатите улични колажи против фемициди, објавува текст во Marianne против постерот на францускиот Семеен планер на кој е прикажан „бремен маж“. Во октомври 2022 го објавува „фемелистичкиот манифест“ и платформата femelliste.com. Нејзините критичари, меѓу кои Libération и Mediapart, ја обвинуваат за трансфобија и блискост со крајно десни кругови. Нејзините поддржувачи, меѓу кои и Џ. К. Роулинг, ја гледаат како жена што изговара нешто што многумина мислат, а малкумина смеат да го кажат.
Во студиото на France 2 спроти неа седела Мари Ко, првата отворено трансродова градоначалничка во Франција
Емисијата се вика Quelle époque! („Какво време!“). Тоа е популарна вечерна емисија на јавниот сервис France 2, со водителка Леа Саламе. Темата била трансродовоста. Спроти Мутот седела Мари Ко, која во 2020 година стана првата отворено трансродова жена избрана за градоначалничка во Франција, во селото Тилоа-ле-Маршјен на северот од земјата, со нешто над 500 жители. Дебатата е напната уште од првите минути. Според Мутот, Мари Ко ја вбројува во „фашосферата“, а таа возвраќа со обвинување за „мизогинија“. Мутот зборува за законите за родово самоопределување и тврди дека се опасни за жените. Наведува случаи на мажи што, откако се идентификувале како трансжени, биле префрлени во женски затвори и таму сексуално напаѓале затворенички. Тогаш ја изговара реченицата што подоцна ќе стане предмет на судење. Водителката ја прашува дали смета дека Мари Ко е жена. Мутот одговара дека Мари Ко е „маж, трансфеминин маж“. Хумористот Жереми Ферари, исто така гостин во студиото, ја обвинува за говор на омраза. Делови од дебатата брзо се шират на социјалните мрежи. Мутот подоцна ќе напише дека воопшто не можела да претпостави што ќе следува.
Три француски ЛГБТ здруженија поднеле кривична пријава два месеци подоцна
Според Мутот, три француски ЛГБТ-здруженија, сите финансирани и со јавни пари, поднесуваат кривична пријава против неа. Во пријавата тврдат дека нејзините изјави се „трансфобна навреда“ и „поттикнување на омраза“, и дека говор како нејзиниот може да турне млади трансродови луѓе кон самоубиство. Клучната разлика е во француското право. Ова не е граѓанска тужба во која една страна бара пари од друга. Според францускиот Закон за слобода на печатот од 1881 година, јавна навреда насочена кон лице или група поради пол, сексуална ориентација, родов идентитет или попреченост е кривично дело. За такво дело е предвидена казна до една година затвор и до 45.000 евра парична казна. Францускиот систем им дозволува и на приватни страни, вклучително и регистрирани здруженија, сами да покренат кривично гонење. Мутот отвора онлајн-собирање пари за правна одбрана на платформата Leetchi. Целта била 15.000 евра и била надмината толку брзо што за помалку од еден ден била подигната на 25.000 евра. Корисници барале од платформата да ја укине кампањата, но Leetchi одговорил дека нема основа за тоа без судска пресуда.
Додека постапката оди бавно, Мутот и Стерн го пишуваат својот најголем проект
На 11 април 2024 издавачката куќа Magnus ја објавува книгата Transmania: истрага за застранувањата на трансродовата идеологија, долга речиси 400 страници. Неколку дена по излегувањето, првиот заменик-градоначалник на Париз, Емануел Грегоар, бара рекламните постери за книгата да се отстранат од градот, оценувајќи ги како трансфобни. Компанијата JCDecaux ги симнува, повикувајќи се на својот етички кодекс. Ефектот е обратен од посакуваниот: книгата брзо се распродава. Здружението SOS Homophobie најавува пријава против авторките поради „омраза кон трансродовите луѓе“. Потоа доаѓаат заканите. Мутот пријавува повици за убиство и вознемирување на јавни настапи. На 5 октомври 2024 полицијата приведува 64 антифашистички активисти кои се обиделе да упаднат на промоција и потпишување на книгата.
За смртните закани морала да уплати депозит од 1.000 евра за сама да ја продолжи постапката
Двете авторки поднесуваат пријави. Според Мутот, сите се отфрлени без гонење. Нејзиниот адвокат тврди дека во предметот против сајтот обвинителството направило низа од дванаесет грешки: погрешно препишани имиња, телефонски броеви и IP-адреси, поради што осомничените никогаш не биле идентификувани. За да ја продолжи постапката, Мутот мора да поднесе нова пријава како оштетена страна и да уплати депозит од 1.000 евра. Европа 1 исто така известува дека правосудството, поради недоволна истрага, не ги пронашло авторите на повиците за убиство. Оттогаш Мутот постојано ја повторува истата споредба: таа е обвинета за реченица на телевизија, а луѓето што јавно повикуваат на нејзина смрт се оставени на мира.
Ришар Малка ја брани пред 17. кривичен совет на Судот во Париз
Речиси три и пол години по емисијата, Мутот застанува пред 17. кривичен совет на Судот во Париз, совет специјализиран за дела поврзани со печатот и медиумите. Судат тројца судии, две жени и еден маж. Ја бранат Ришар Малка, долгогодишен адвокат на сатиричниот неделник Charlie Hebdo, и неговата соработничка Марин Виегас. Здруженијата ги застапува адвокатот Етјен Деулиер. Описот на судењето што следува доаѓа од нејзината сопствена хроника, објавена на нејзиниот Substack. На барање на одбраната, во судницата прво се пуштаат извадоци од емисијата. Самата Мутот признава дека на снимката не изгледа ни мирно ни нежно: остра е, видливо изнервирана, со крената брада, превртува со очите. Потоа е повикана да застане пред судот. Еден од судиите долго ја испрашува за изразот „луѓе со пенис“. Сугерира дека тоа можеби е намерна шега или сарказам, бидејќи таа и инаку се исмева со новиот јазик како „луѓе со вулва“. Мутот одговара дека го користела вокабуларот што веќе се наметнал во јавната дебата, без намера да исмева. Вели дека едноставно сакала да каже оти, од женска перспектива, пенисот во одредени околности претставува опасност, без разлика како се идентификува неговиот сопственик.
„Точно“, одговорила кога Малка кажал дека огромното мнозинство силувачи се мажи
Судијата неколку пати ја прашува дали смета дека сите мажи се опасни за жените. Таа објаснува дека девојчињата од мали нозе учат да бидат претпазливи, дека родителите полесно оставаат дете на дадилка отколку на дадилкО, дека ќерките ги предупредуваат да внимаваат кога се враќаат дома навечер. Кога прашањето се повторува, признава дека за момент се збунила. Тогаш интервенира Малка: не се сите мажи силувачи, но огромното мнозинство силувачи се мажи. „Точно“, вели таа. На прашањето за генерализирање, Мутот се враќа на сопствената реченица, која почнува со „не велам дека сите трансродови луѓе го прават тоа“. Вели дека зборувала за конкретна појава: сексуални предатори кои ги користат правните празнини во родовото самоопределување за да бидат префрлени во женски затвор, и наведува три конкретни случаи. Една од судијките ја прашува како го дефинира својот феминизам. Таа одговара дека жената за неа е возрасна човечка женка, а биолошкиот пол е основата на која почиваат правата на жените.
Мари Ко сведочи дека трансродовите луѓе сакаат само „да живеат во мир“
Според Мутот, адвокатот на здруженијата претходно најавил дека нема да има сведоци. Сепак, Мари Ко е повикана да сведочи, а судиите по кратко советување прифаќаат да ја сослушаат. Мари Ко зборува како жртва. Кажува дека речиси не дошла, бидејќи е на боледување поради прегорување, делумно поради вознемирувањето што го трпи и кое, според неа, луѓе како Мутот дополнително го влошуваат. Ја опишува Мутот како опседната со трансродовите луѓе и вели дека „прави бизнис на нивен грб“. Вели дека трансродовите луѓе сакаат само „да живеат во мир“. Изјавите на Мутот ги нарекува „многу насилни“, а приказните за предатори во затворите лажен проблем, извлечен за да им се наштети на трансродовите луѓе. Ги оспорува и нејзините ставови за спортот, тврдејќи дека трансжените немаат физичка предност. Сугерира дека една вистинска феминистка би се занимавала со поважни теми, на пример со женското обрезување. Кога Марин Виегас прашува зошто нејзината клиентка да не смее да зборува за жени силувани во затвор, Мари Ко одговара дека ги поддржува сите жртви на силување, но дека Мутот ги измислува или преувеличува таквите случаи. Според записот на Мутот, Мари Ко зборува и за „трансгеноцидна“ клима, во која изјави како нејзините придонесуваат за динамика што на крај може да води кон геноцид.
Обвинителот барал „курс за граѓанска свест“ поради зборовите „мораме да се чуваме“
Адвокатот на здруженијата тврди дека реченици како оваа туркаат трансродови луѓе кон самоубиство и дека целиот живот на обвинетата е посветен на напади врз нив. Ја прашува дали знае дека Европскиот суд за човекови права ги повикал државите да го признаат родовиот идентитет. Мутот одговара дека знае, дека во „Трансманија“ има цело поглавје за тоа, но дека тоа не ја спречува да го критикува. Малка додава дека законот смее да се критикува, сè додека не се прекршува. Потоа зборува обвинителот. Според Мутот, бара осудителна пресуда. Смета дека изразот „мораме да се чуваме“ сам по себе е повик на исклучување, а зборот „мораме“ уште го засилува. Реченицата ја гледа како двојно дискриминаторска: и кон мажите воопшто, и кон трансжените. Предлага парична казна од 2.000 евра и задолжителен „курс за граѓанска свест“, едукативна мерка што во француското право може да се изрече наместо или покрај казната, со цел осудениот да ги „научи вредностите на Републиката“. Додава и дека би било добро обвинетата да покаже малку покајание. Одбраната е затечена. Малка веднаш го нарекува предлогот обид за идеолошка преобука и иронично прашува дали неговата клиентка на курсот ќе мора да повторува дека повеќе нема да зборува за трансродовите луѓе. Во завршниот збор потсетува дека во овој предмет вознемирувана е токму Мутот, а не обратно, и го нарекува целиот процес обид за цензура. Пресудата е закажана за мај.
На 20 мај 2026 судот ја прогласува виновна, но не за поттикнување омраза
Судот во Париз ја прогласува Дора Мутот виновна за јавна навреда поради родов идентитет. Обвинението за поттикнување на омраза не издржува. Според здружението STOP homophobie, самото обвинителство оценило дека поттикнувањето не е докажано без експлицитен повик на насилство или дискриминација. Судот дури констатира дека нејзините зборови не повикуваат на насилство, дискриминација или омраза. Сепак, делото е преквалификувано во навреда. За навредливи се оценети двата дела од дебатата: тврдењето дека Мари Ко е маж и реченицата за „луѓето со пенис“. Според образложението пренесено во француските медиуми, изјавите се „навредливи“, „генерализирачки“ и „стигматизирачки“, бидејќи ги сведуваат трансжените на нивната анатомија, им го негираат идентитетот и ги претставуваат како закана. Казната изнесува вкупно околу 4.500 евра, а самата Мутот наведува износ од 4.754 евра. Таа сега има и кривично досие. Мутот најавува жалба. Ја застапуваат истите адвокати, кои веруваат дека пресудата може да се поништи. По пресудата таа вели дека за неа ова е доказ дека во Франција дебатата за трансродовоста е забранета. Отворено зборува и дека сè помалку им верува на француските судови и се прашува дали воопшто треба да остане во земја што тврди дека ја цени слободата на говорот.
По смртта на баба и ѝ стигнало писмо со шест нови пријави
По пресудата, Мутот исчезнува од социјалните мрежи. На Substack подоцна објаснува дека 2026 година и е една од најтешките. Во јануари почина нејзината баба по мајка. Во месеците потоа се грижела за баба си по татко, со која била многу блиска, сè до нејзината смрт во јуни, дома, под палијативна нега. Вели дека со тоа го изгубила главниот потпорен столб во својот живот. Тогаш стигнува препорачано писмо. Мислела дека се документи за жалбата. Наместо тоа, добива известување за нова кривична постапка, покрената од уште едно ЛГБТ-здружение, Familles LGBT (во некои извори „Famille LGBT“). Според пишувањето на новинарката Женевјев Глук и на Hot Air, здружението поднело шест пријави против Мутот и Маргерит Стерн за изјави објавени на социјалните мрежи, на нивниот блог и на нивниот YouTube-канал, меѓу кои и текстот за мажите што „бараат пристап до нашите простори“. Мутот наведува дека се работи за изјави од 2023 година во фемелистичкиот манифест на femelliste.com, многу слични на оние за кои е веќе осудена.
Ако изгуби и во вториот предмет, ризикот може да порасне на две години затвор и 90.000 евра
Новите обвиненија повторно се јавна навреда поради родов идентитет и јавно поттикнување на омраза. Тоа носи до една година затвор и до 45.000 евра казна. Мутот предупредува на дополнителен ризик: ако жалбата ја изгуби и биде осудена и во новиот предмет, второто дело би можело да се смета за повторување. Во тој случај максималните казни се удвојуваат, на две години затвор и 90.000 евра. Новото судење најверојатно ќе биде во 2027 година. Мутот тврди дека сите здруженија против неа ги застапува ист адвокат и дека зад низата пријави стои стратегија: да ја замолчат, социјално изолираат, морално исцрпат и финансиски уништат, и да направат од неа пример што ќе ги исплаши другите. Таа и Стерн отвораат ново собирање пари на GoFundMe за двата процеси. Овие предмети, вели, се првите во Франција против луѓе што ја критикуваат трансродовата идеологија, па ќе бидат преседан за тоа што Французите смеат, а што не смеат да кажат на оваа тема.
На 1 октомври 2026 ја раскажува приказната за The Free Press
Американскиот медиум The Free Press го објави нејзиниот есеј под наслов „Ја преиспитав трансродовата идеологија. Сега ми се заканува затвор во Франција“. Во него Мутот ја раскажува истата приказна на англиски, за публика надвор од Франција. Според американските медиуми што го пренесоа текстот, размислува и за преселба во САД. Сликата денес е следна: Дора Мутот чека жалбена постапка за првата пресуда, чека второ судење за шесте нови пријави, а истовремено ја води својата постапка како оштетена страна за заканите со смрт што обвинителството ги отфрли. Четири години по една вечер во телевизиско студио, предметот против неа ја постави основата за едно од клучните прашања во француското право: каде завршува критиката на една идеологија и каде почнува навредата кон луѓето што се идентификуваат со неа. Таа самата одговорот го дава со реченицата што ја повторува од почеток: дека жената е возрасна човечка женка и дека нема намера да престане да го кажува тоа.