Денес почнува постот и трае дури до Петровден, а повеќето православни Македонсци не знаат зошто и како се пости
Денес, 8 јуни по новиот стил или 26 мај по стариот, јулијански календар со кој сè уште работи Македонската православна црква започнува Апостолскиот пост. Тоа е еден од четирите големи пости во православниот календар, но можеби и најмалку познатиот. Речиси секој слушнал за Велигденскиот пост. Многу луѓе знаат за Божиќниот. Но Апостолскиот некако поминува неприметно, иако трае со недели и ги засега сите кои себеси се сметаат за православни верници. Затоа прашањата не се мали: зошто постои, кога завршува, што значи „строг пост“ и зошто токму денешниот ден има посебна тежина?
In This Article:
Постот не е диета, туку свесно ограничување за нешто поголемо од себе
Во православното христијанство, постот не е казна. Тој е дисциплина, избор човек да се воздржи за да остави простор за молитва, размислување и тишина. Идејата е стара колку и самото христијанство: кога телото е заситено и задоволно, умот потешко се движи кон духовното. Ограничувањето во храна, забава и задоволства создава поинаков внатрешен ритам. Но постот не е само лична работа. Во православната традиција тој е и заедничка практика, нешто што верниците го прават во ист период, по ист календар и со ист духовен напор. Токму тоа чувство на заедништво е дел од неговата суштина.
Апостолите не тргнувале на пат без молитва и пост
Апостолскиот пост е посветен на светите апостоли, учениците на Исус Христос кои го понеле христијанството низ тогашниот познат свет. По Педесетница, по слегувањето на Светиот Дух, тие тргнале да проповедаат: во Рим, во Грција, во Мала Азија, во Африка и до краевите на светот што тогаш им бил познат. Пред тие патувања и мисии, апостолите постеле и се молеле. Не тргнувале само лесно опремени, тргнувале духовно подготвени. Овој пост е спомен на таа подготовка. Завршува на 12 јули, на денот на светите апостоли Петар и Павле. Оттаму во народот понекогаш се нарекува и „Петровден пост“ или „Петров пост“. Неговото времетраење зависи од тоа кога паѓа Велигден, бидејќи секогаш почнува осмиот ден по Педесетница, а Педесетница е педесет дена по Велигден. Оваа година тоа значи точно 34 дена.
Понеделникот на почетокот е без месо, млечно, јајца, риба, масло и вино
Во рамките на постот, не се постува исто секој ден. Православниот пост има своја внатрешна логика и свој ритам. Понеделник, среда и петок се денови на построго воздржување. Затоа црковниот календар за денешниот ден бележи „строг пост“. Во такви денови, православните верници се воздржуваат од: - месо и месни производи - млечни производи - сирење, млеко, јогурт, путер - јајца - риба - масло и вино Останува растителна храна - зеленчук, мешунки, жита, овошје и леб без масло. Храна за тело, не за задоволство. Во вторник, четврток и сабота се дозволени масло и вино. Во недела е дозволена и риба. Но на овој прв строг ден нема олеснувања.
Ѓорѓи Нов од Кратово е меѓу светителите што се паметат денес
Православниот календар не е само распоред на пости и празници. Тој е и жив споменик на луѓе кои живееле и умреле за она во што верувале. Денес се паметат апостол Карп, еден од седумдесетте ученици на Христос, кој проповедал во Тракија и Крит, и кому самиот апостол Павле му пишувал писма. Се паметат и апостолот Алфеј, како и маченичката двојка Аверкиј и Елена, луѓе за кои историјата знае малку, но кои со животот платиле за својата вера. Посебно место има Великомаченик Ѓорѓи Нов, Македонец од Кратово, кој живеел во 16 век, во времето кога Македонија била под Отоманската империја. Одбил да ја смени верата, одбил исламизација, и за тоа бил погубен во 1515 година, за време на владеењето на султанот Селим. Канонизиран е, зачуван е во народната меморија, и денес Православната црква го споменува. Се паметат уште и преподобниот Јован Психаит, монах исповедник од Константинопол, кој во 9 век страдал поради одбраната на иконите во времето на иконоборството и Свети Августин Кентербериски, кој во 7 век го носел христијанството во Англија и е почитуван во Православната, Католичката и Англиканската црква. Многу луѓе кои не одат редовно на литургија, па дури и не се сметаат за „религиозни“ во тесната смисла, сепак постат, делумно или целосно. Некои заради традиција, некои заради семејство, некои затоа што постот им дава ред и самоконтрола. До 12 јули следуваат денови на воздржување, а на Петровден, по постот доаѓа прославата. По тишината доаѓа гозбата. По ритамот на одрекување, доаѓа радоста.
