Може ли умот да го излекува телото? Научниот скандал што медицината го игнорира со децении и исцелителната моќ на плацебото
Постојат прашања што звучат како да припаѓаат во светот на алтернативата, а сепак веќе педесет години ја вознемируваат најстрогата медицинска наука. Едно од нив е: Може ли умот навистина да го излекува телото? Лиса Ранкин, докторка и авторка со искуство во здравствениот систем, почнува токму од тука – не како продавач на илузии, туку како некој што се обидува да го убеди својот внатрешен скептик. Таа стартува со најнепријатниот збор во медицината: плацебо. Ефектот на плацебото, според неа, е „трн во окото“ на медицината, сè уште нерешена мистерија во клиничките испитувања. За Ранкин, ова не е проблем. Тоа е најголемата надеж – ако плацебото има моќ да предизвика реални промени, тогаш телото самото поседува вродена сила за лекување. Наместо „магично исцелување“, зборува за биологија што реагира на сигналите од мозокот, нервниот систем и чувството на безбедност. Таа доаѓа до заклучок дека медицината одамна знае повеќе отколку што признава и дека пациентите можеби имаат многу поголема улога во своето закрепнување отколку што им е кажано.
In This Article:
- Базата на спонтани ремисии ги руши митовите дека постојат „неизлечиви болести“
- Случајот со г-дин Рајт: медицински документирано чудо и смртоносната моќ на верувањето
- Ноцебо: кога очекувањето на најлошото може да разболува и да убива
- Лекарот може да биде и плацебо и ноцебо: исцелителната или штетната моќ на зборовите и грижата
- Целосното здравје е врвот на пирамидата, а не темелот: сите сфери на животот влијаат врз телото
- Стресот и режимот „борба или бегство“ ги исклучуваат самоопоравувачките механизми
- Како да го активираме механизмот за самоопоравување: мошне едноставни секојдневни активности
- Здравјето како контекст: телото не се лечи во паника, умот е најсилната команда што ја слуша организмот
Базата на спонтани ремисии ги руши митовите дека постојат „неизлечиви болести“
Лиса Ранкин не тера никого слепо да верува дека телото само се лечи. Таа посочува кон масивни бази со илјадници медицински случаи. Една од нив, Проектот за спонтана ремисија на Институтот за ноетички науки, обединува над 3500 студии на случаи од медицинската литература каде пациенти се подобриле од т.н. „неизлечиви“ состојби. Меѓу нив, според Лиса, има пациенти кај кои рак во четврта фаза исчезнал без третман, ХИВ-позитивни пациенти кои станале ХИВ-негативни, како и случаи на срцеви болести, бубрежна слабост, дијабетес, автоимуни нарушувања што „се повлекле.“ Таа не тврди дека тоа е правило, туку дека се случува. И прашува: што го активира овој феномен?
Случајот со г-дин Рајт: медицински документирано чудо и смртоносната моќ на верувањето
Еден од најдраматичните и најшокантни медицински случаи е примерот на г-дин Рајт од 1957 година, човек со напреднат лимфосарком и речиси никакви шанси за преживување. Неговото тело било полно со тумори, а органите оштетени. Го молел својот лекар да му даде експериментален лек – Кребиозен, иако не му преостанувал ни викенд. По дадената доза, речиси веднаш туморите намалиле на половина, а за десет дена исчезнале целосно. Кога подоцна слушнал дека Кребиозен е неефикасен, состојбата драстично се влошила. Лекарот, воден од очај, му дал дестилирана вода кажувајќи дека тоа е „ултрачист лек“ – и пак следувало закрепнување. Но кога дефинитивно објавиле дека Кребиозен е безвреден, г-дин Рајт починал за два дена. Лиса го користи овој пример не за да слави лаги, туку да покаже колку силно телото се потчинува на верувањето, надежта и чувство на грижа – или, обратно, на стравот и разочарувањето.
Ноцебо: кога очекувањето на најлошото може да разболува и да убива
Плацебо значи дека телото реагира позитивно и без реален лек. Но постои и спротивниот феномен – ноцебо ефектот. Лиса раскажува за три сестри родени во мочуриште во САД, за кои бабица „претскажала“ дека ќе умрат пред своите родендени – и првите две навистина починале еден ден порано, а третата, од страв и паника на својот 23-ти роденден завршила во болница и починала. За Лиса, ова покажува дека силната негативна вера може да го постави телото во состојба на болест, и дека ноцебото е вистинска, биолошка реакција на страв, безнадежност или трајни очекувања на катастрофа.
Лекарот може да биде и плацебо и ноцебо: исцелителната или штетната моќ на зборовите и грижата
Според истражувањата на Тед Капчук од Харвард, плацебото не е само ефект на позитивно верување туку и на чувствителна и негувана грижа од здравствен работник. Во едно испитување пациентите знаеле дека примаат плацебо, и сепак значајно се подобриле – поради грижата и чувството дека не се оставени сами. Лиса додава: телото има механизми за самоопоравување, но тоа е многу полесно кога постои исцелител, некој што верува во закрепнување. Таа остро го критикува кога лекарите користат зборови како „неизлечива болест“, „лекови до крај на живот“ или статистики за преживување – зашто, според неа, зборовите на авторитет можат да бидат најмоќниот ноцебо.
Целосното здравје е врвот на пирамидата, а не темелот: сите сфери на животот влијаат врз телото
Лиса предлага модел што го нарекува „Целосен здравствен каирн“ – камена пирамида каде секој камен претставува дел од здравјето: љубов и врски, работа, креативност, духовност, секс, пари, околина. Телото е на врвот, но е најкревкото – најбрзо се распаѓа ако другите камења не се стабилни. Клучното е постоењето на „внатрешната пилотска светлина“ – автентичен дел од човекот што знае кога нешто не е во ред, дури и кога умот го игнорира тоа.
Стресот и режимот „борба или бегство“ ги исклучуваат самоопоравувачките механизми
Стресот и негативните емоции го ставаат телото во режим „борба или бегство“, испуштајќи кортизол, норепинефрин и епинефрин. Денес, според Лиса, ова се вклучува во просек педесетина пати на ден, а кај депресивни или осамени лица и двојно повеќе. Најважната точка: самопоправачките механизми се активираат само кога нервниот систем е опуштен и доминира парасимпатичкиот нервен систем. Тогаш телото произведува хормони како окситоцин, допамин, азотен оксид и ендорфини, кои ја поддржуваат физиолошката регенерација.
Како да го активираме механизмот за самоопоравување: мошне едноставни секојдневни активности
Лиса предлага практични насоки за активирање на одговорот на опуштање: медитација, креативно изразување, масажа, јога или таи чи, дружење со луѓе, работа што ја сакаш, секс, смеа, вежбање, контакт со животни. Овие активности не се „магија“, туку реално го враќаат нервниот систем во безбеден режим што му овозможува на телото да се регенерира.
Здравјето како контекст: телото не се лечи во паника, умот е најсилната команда што ја слуша организмот
Лиса Ранкин не бара отфрлање на медицината, туку нејзино проширување: здравјето не смее да биде сфатено само како симптом или интервенција. Тоа е жив контекст во кој мозокот, стресот, односите и чувството на сигурност се биолошки релевантни. „Телото не се лечи во паника“, вели таа, а лекувањето е и тоа што му се случува на човекот кога е виден, кога има поддршка, кога може да се опушти и да почувствува сигурност. Умот не е нешто што е „надвор“ од телото – тој е најсилниот сигнал што телото го слуша.
