Мисла на Алесандар Македонески која важи и денес: „Секоја генерација води иста војна, а таа е против стравот“
Кога имаш 20 години и ти убиваат татко, а во наследство добиваш армија и кралство, повеќето луѓе би се скршиле. Александар Македонски не само што не се скршил, туку тргнал по светот да го преобликува. И успеал. Роден во 356 година пред нашата ера во Пела, тогашна престолнина на Македонија, Александар пораснал под сенката на двајца исклучителни мажи: татко му Филип Втори, кој изградил една од најмоќните армии во историјата, и Аристотел, кој му го отворил умот кон филозофијата, науката и книжевноста. Таа комбинација, бруталната воена дисциплина и интелектуалната љубопитност, подоцна ќе го разликува од сите освојувачи пред и по него.
In This Article:
- Кога имал само дваесет години, стана крал и започна освојување на светот без двоумење
- Александар не бил само воен гениј: основал градови и создавал нова култура
- Александар ја водел војната против стравот – и во животот, и во битките
- Краток и трагичен крај, но наследство што трае со векови и инспирира генерации
Кога имал само дваесет години, стана крал и започна освојување на светот без двоумење
Кога Филип бил убиен, Александар немал ни полно дваесет и преземал сè. Без период на адаптација, без колебање. Ги сврзал редовите на армијата, ги смирил бунтовите во Македонија и веднаш тргнал на исток. Она што следувало е една од најневеројатните воени кампањи во историјата. Персиската Империја под Дариј Трети, тројпати поголема во број, паднала кај Граник, Исос и Гавгамела. Тир, град кој важел за неосвоив поради тоа што бил на остров, го уривал со изградба на насип директно до него. Египет го прифатил без борба. Потоа Персепол, Бактрија, Согдијана. На крај, Индија. Пешот повеќе од 20.000 километри. Секоја битка добиена. Ниту еден пораз.
Александар не бил само воен гениј: основал градови и создавал нова култура
Она што го прави Александар поинаков од другите освојувачи е тоа дека не уривал само. Градел. Основал над 70 градови, меѓу кои и Александрија во Египет, која станала центар на знаење и наука за цели векови. На походите носел научници, историчари и инженери. Ги почитувал локалните богови, ги преземал персиските обичаи, ги женел своите генерали со жени од освоените народи, а самиот се оженил со персиска принцеза. Тој процес, мешањето на грчката мисла со источните традиции, добил свое име: хеленизам. Идеите кои произлегле од тоа мешање влијаеле врз Рим, врз средниот век, врз ренесансата. Александар не оставил зад себе само рушевини, оставил нов свет.
Александар ја водел војната против стравот – и во животот, и во битките
Меѓу сите зборови кои му се припишуваат на Александар, еден цитат го опфаќа она во што навистина верувал: „Низ секоја генерација на човечкиот род постои постојана војна, и тоа е војна против стравот. Оние кои имаат храброст да го победат се ослободени, а оние кои ги победува стравот страдаат сè додека не најдат храброст да го надминат, или смртта не ги земе." Тоа не е метафора кај него. Александар живеел тие зборови. Лично водел коњанички напади, влегувал прв во битки, ги делел ризиците со своите војници. Не заповедал од задниот дел, туку одел напред. Неговите луѓе не го следеле од страв, туку од восхит.
Краток и трагичен крај, но наследство што трае со векови и инспирира генерации
Иронијата на целата приказна е жестока. Човекот кој освоил речиси цел познат свет умрел на 32 години во Вавилон, веројатно од треска, можеби труван. Без наследник кој можел да го замени. Неговата империја се распаднала за неколку децении. Но приказната не умрела со него. Јулиј Цезар плачел покрај неговата статуа и се прашувал зошто толку малку направил во таа возраст. Наполеон ги проучувал неговите кампањи. Денешните воени академии сè уште ги анализираат неговите тактики. Александар Македонски е доказ дека вистинската моќ не е во тоа колку долго траел, туку во тоа колку длабоко се врежал. Империите пропаѓаат. Приказните не.
