Македонсци радувајте се: Пцуењето не е само ослободување—тоа ја намалува болката, го регулира срцето и е здрав рефлекс на телото
Го удирате прстот од ногата на крајот од креветот. Пред мозокот да ја регистрира болката, од устата избувнува збор — остар, гласен и на некој начин задоволувачки. Пцуењето е многу повеќе од обично кршење на манирите. Тоа е реакција вкоренета длабоко во телото, поврзана со мозочни мрежи и вегетативниот нервен систем, кои се развиле за да ни помогнат да преживееме болка и шок.
In This Article:
- Науката покажува: Пцуењето ја намалува болката и го поттикнува телото на закрепнување
- Пцуењето е древен рефлекс: Од мозокот до телото за дел од секунда
- Зошто остриот збор од устата нуди олеснување: биохемија на пцовисот
- Доказ: Пцуењето го зголемува прагот на болка и ја зголемува физичката сила
- Телото го користи пцовисот за справување со стресот – но најсилно делува кај оние што не пцујат редовно
- Пцуењето им помага на Македонците да се справат со шокот и да ги смалат штетите од стресот
- Пцовисите се древен механизам за преживување и комуникација
Науката покажува: Пцуењето ја намалува болката и го поттикнува телото на закрепнување
Истражувањата покажуваат дека добро поставен пцовис може да ја ублажи болката, да го регулира срцевиот ритам и да помогне телото побрзо да се опорави од стрес. Повременото пцуење не е морален неуспех — тоа е заштитен рефлекс вграден во нас. ‘Импулсот за пцуење почнува длабоко под нивото на свесниот говор. Најголем дел од јазикот го создава мозочниот кортекс, но пцуењето активира многу постар невронски систем – лимбичкиот систем – кој управува со емоциите, сеќавањата и реакциите за опстанок.’
Пцуењето е древен рефлекс: Од мозокот до телото за дел од секунда
Клучни делови од лимбичкиот систем, како амигдалата и базалните ганглии, испраќаат сигнали до мозочното стебло пред делот за размислување во мозокот да реагира. Ова е причината зошто зборовите излегуваат толку брзо — тоа е древен рефлекс кој телото го користи за да одговори на ненадејна болка или шок. Овој излив го активира вегетативниот нервен систем, моментно го зголемува срцевиот ритам, крвниот притисок и будноста, додека мускулите зајакнуваат за реакција.
Зошто остриот збор од устата нуди олеснување: биохемија на пцовисот
Гласот се спојува со силна контракција на дијафрагмата и меѓуребрените мускули, кои издишуваат воздух преку ларинксот во единствена, експлозивна ексхулација. Дури и кожата реагира: потните жлезди се активираат, а малите електрични промени покажуваат емоционален потпис на телото. Во мозокот, хипофизата и периаквадукталната сива материја ослободуваат природни аналгетици: бета-ендорфини и енкефалини. Овие супстанци ја намалуваат болката и даваат чувство на олеснување – јазикот станува физичка реакција која го мобилизира телото пред повторно да се смири.
Доказ: Пцуењето го зголемува прагот на болка и ја зголемува физичката сила
Истражувањата од 2024 година го потврдуваат ова. Преглед на неколку студии открива дека луѓето кои повторуваат табу зборови можат да ги држат рацете во ледена вода значително подолго од оние кои користат неутрални зборови. Друго истражување од 2024 година открива дека пцуењето ја зголемува физичката сила кај некои задачи, потврдувајќи дека ова не е само психолошки ефект, туку реална реакција на телото.
Телото го користи пцовисот за справување со стресот – но најсилно делува кај оние што не пцујат редовно
Брзиот рефлексен извик – пцовисот – поттикнува емоционално испуштање, автоматски активира телесни системи за контрола на болката и олеснува справување со непријатноста. Ефектот е најизразен кај луѓе кои не пцујат често; новината или полнењето со емоции има клучна улога. Точниот пат останува нејасен – дали се работи за чиста физиологија или е делумно психолошки ефект, преку намалена самосвест, зголемена самодоверба или одвраќање од болката.
Пцуењето им помага на Македонците да се справат со шокот и да ги смалат штетите од стресот
Кога сме во шок или кога се повредиме, хипоталамусот и хипофизата ослободуваат адреналин и кортизол, подготвувајќи го телото за реакција. Ако не се испушти оваа енергија, нервниот систем може да остане во вонредна состојба, што води до анксиозност, потешкотии со спиењето, ослабен имунитет и дополнителен напор за срцето. Истражувањата за варијабилноста на срцевиот ритам покажуваат дека пцуењето предизвикува краток пораст на стресот, но потоа го забрзува враќањето во нормала.
Пцовисите се древен механизам за преживување и комуникација
Анатомски гледано, пцуењето е рефлексна вокална реакција, слично на гаснењето, смеењето или викањето, обликувана од древни невролошки кола. Дури и другите примати испуштаат остри извики под болка или закана, активирајќи истите мозочни региони што кај луѓето се палат при пцуење. За тоа зборува и професорката по анатомија од Универзитетот во Бристол, Мишел Спир: „Таа емотивна наполнетост му ја дава моќта на пцовисот. Табу зборот е мост меѓу умот и телото, давајќи форма и звук на основното искуство. Кога се ослободени во вистинскиот момент, тие ги изразуваат потребите на нервниот систем – тоа е прастар и заштитен рефлекс на еволуцијата.“
