Постојат бизарни форми на свест што лебдат низ универзумот, ново истражувње со необични ставови
Во нов работен труд, филозофот Ерик Швицгебел од Универзитетот на Калифорнија и постдокторантот Џереми Побер од Универзитетот во Антверпен ја отвораат вратата кон идеја што звучи како научна фантастика, но ја третираат како сериозно филозофско прашање: дали низ вселената можеби постојат форми на свест создадени од материјали и тела сосема различни од земските. Нивниот аргумент почнува од едноставна, но вознемирувачка претпоставка. Ако космосот е толку голем, зошто свеста би морала да изгледа како нас, да биде врзана за јаглерод, крв, нерви и позната биологија?
In This Article:
- Роки од „Project Hail Mary“ има пет нозе и тело како карпа
- „Со толку многу извлекувања од лотаријата, некои од овие форми на живот навистина ќе бидат чудни“
- Чаша може да биде од многу материјали, па зошто не и свеста
- Да се мисли дека само нашата архитектура е свесна, авторите го нарекуваат „тероцентризам“
- Побер вели дека сегашните чипови не можат да реализираат свест, Швицгебел вели „треба да бидеме отворени“
- Коперниковата скромност како удар врз човечката исклучителност
Роки од „Project Hail Mary“ има пет нозе и тело како карпа
Секој што го видел блокбастерскиот научнофантастичен филм „Project Hail Mary“ се сеќава на Роки, суштество какво што не сме виделе на Земјата. Петоножниот вонземјанин е составен од материјал сличен на карпа, па оттаму и неговиот прекар, и доаѓа од измислена планета каде што температурите и атмосферата со висок притисок, доминирана од амонијак, ја одвеле еволуцијата во радикално различна насока. Сепак, тој е добар тип. Токму таквото различно, а сепак свесно суштество е забавен мисловен експеримент. Но според Швицгебел и Побер, можеби не е толку невероjатен колку што звучи.
„Со толку многу извлекувања од лотаријата, некои од овие форми на живот навистина ќе бидат чудни“
Двајцата автори ја разгледуваат можноста за други свести кои земаат облици далеку надвор од вообичаената имагинација, произлезени од материјали радикално различни од оние што ги познаваме на Земјата. Тие пишуваат: „Да претпоставиме дека вашата наjдобра проценка е дека, на Земјата, свеста е присутна каj сите рбетници, плус главоножци и некои инсекти. И да претпоставиме дека вашата наjдобра проценка е дека во просек секоjа галаксија содржи милион планети каде што видови со приближно такво ниво на бихевиорална сложеност на краjот еволуираат, дури и ако технолошките цивилизации ретко се поjавуваат. Тогаш наблудливата вселена, во текот на своето постоење, би била дом на квинтилион планети што ги исполнуваат условите. Со толку многу извлекувања од лотариjата, некои од овие форми на живот навистина ке бидат чудни“.
Чаша може да биде од многу материјали, па зошто не и свеста
Тимот разгледува основен филозофски концепт наречен „супстратна флексибилност“, кој опишува како истите функции или своjства можат да се поjават во различни материјали. На пример, чаша може да биде направена од многу различни материјали и сепак успешно да држи течност. Во нивниот труд, Швицгебел и Побер тврдат дека и свеста може да биде „супстратно флексибилна“, што значи дека не мора да биде направена од вообичаена јаглеродна плот и крв. „Вселената може да содржи умови почудни отколку што можеме да замислиме“, рече Швицгебел во изjава.
Да се мисли дека само нашата архитектура е свесна, авторите го нарекуваат „тероцентризам“
Двајцата истражувачи тврдат дека претпоставката оти организмите како оние на Земјата се единствениот пат кон свест е „тероцентризам“: неоправдано уверување дека земскиот живот е единствениот начин на кој свеста може да се формира. Во трудот стои: „Веројатно ке има различни, сложени и меѓусебно испреплетени функционални односи, од хемиско врзување во мал размер до функционални разлики во голем размер во сетилните, мемориските и афективните системи“, пишува во трудот. „Да се мисли дека некако, во оваа разновидност, само ентитети со нашата конкретна архитектура и функционалност би биле свесни, би било немотивиран тероцентризам“.
Побер вели дека сегашните чипови не можат да реализираат свест, Швицгебел вели „треба да бидеме отворени“
Нивното размислување допира и до сегашната расправа околу вештачката интелигенција, особено околу спорното прашање дали таа некогаш може да стане свесна. Моделите на вештачка интелигенција воопшто немаат физичко тело, што би значело дека секоjа свесна ВИ би била ентитет сосема различен од оние на кои сме навикнати. Но токму тука двајцата истражувачи не звучат целосно усогласено. Побер тврди дека „додека немаме причина да веруваме поинаку, треба да претпоставиме дека нашите сегашни компjутерски чипови не можат да реализираат свест“, додека Швицгебел призна дека „треба да бидеме отворени“ кон таа идеја.
Коперниковата скромност како удар врз човечката исклучителност
На краjот, трудот звучи како директен предизвик кон идејата дека човекот е исклучок во вселената. Во космологијата, Коперниковиот принцип на скромност вели дека човештвото не зазема привилегирана положба во универзумот и дека нема ништо суштински единствено во начинот на кој настанал животот на Земјата. Во слична насока, истражувачите тврдат дека свеста мора да постои и во форми што се уште не сме ги ни сонувале. „Со оглед на тоа што е веројатно дека функционално сложени, бихевиорално софистицирани ентитети се поjавиле или ке се поjават многупати во наблудливата вселена, во разновидни супстрати“, заклучија истражувачите, „ние тврдиме дека би било прекршување на принципот на Коперникова скромност да се смета дека меѓу овие разновидни ентитети, само ние, или само ние и мал дел од другите што го делат нашиот супстрат, сме свесни“. Оваа приказна произлегува од текст на постар уредник во Futurism, кој уредува и пишува за НАСА и приватниот вселенски сектор, како и за теми од СЕТИ и вештачка интелигенција до технолошка и медицинска политика.