Кинезите пред 2.400 години измислиле систем за храна кој се одржува сам — Западниот свет го забранил
Во 475 п.н.е., кинескиот рибар Фан Ли го напишал трактатот Yang Yu Jing — дело за одгледување риба што ги опишува методите толку ефикасни, елегантни и самоодржливи, што преживеале низ војни, династии и империи. Ова знаење не опстанало поради нечија заштита, туку затоа што било премногу вредно за да се изгуби. Денес, западниот свет скоро и да не знае за дворишната аквакултура — системот што низ историјата нахранил повеќе луѓе од кој било друг извор на протеини. Ова отсуство не е случајно.
In This Article:
- Древната мудрост настапува со поплава и крап пред 5.500 години покрај Жолтата Река
- Забраната од династијата Танг го создава првиот светски поликултурен рибарски систем
- Знаењето не ја преминува границата: Западот го игнорира автономниот рибарник
- Четири столба на кинескиот дворишен рибарски екосистем: патки, растенија, риби и корисни бактерии
- Колку чини изградбата на овај систем и кои се чекорите за создавање на самоодржлив рибник
- Зимата и легалноста: рибата опстанува под мраз, законите варираат по вид и држава
- Она што Фан Ли го разбрал пред 2.500 години: екосистем кој самиот се гради и ве храни
Древната мудрост настапува со поплава и крап пред 5.500 години покрај Жолтата Река
Околу 3.500 п.н.е., покрај Жолтата Река во Кина, фармерите по сезонските поплави откриле дека рибите, особено крапот, се заробуваат во вдлабнатини. Со продлабочување и зајакнување на тие вдлабнатини, рибата останувала, се размножувала и била подготвена за користење кога ќе требала храна. Тоа било набљудување и соработка со природата. До династијата Шанг, околу 1.600 п.н.е., веќе постоеле „риболовни градини" — рибарници што биле дел од земјоделските парцели. Богатите одгледувале украсни рибници, а селаните работни рибници за исхрана. И двата системи давале резултати и хранеле луѓе.
Забраната од династијата Танг го создава првиот светски поликултурен рибарски систем
Во 7 век, императорот од династијата Танг, чие презиме било Ли, го забранил одгледувањето на обичен крап низ империјата — од суеверие или почит кон своето презиме, бидејќи името на рибата звучело исто. Ова донело криза кај фармерите, но тие биле иноваивни наместо да гладуваат: почнале да одгледуваат неколку видови риби истовремено. Секој вид користел различна еколошка ниша — калниот крап на дното, сребрениот филтрира алги, тревниот јаде површински растенија, крупноглавиот консумира зоопланктон. Системот создал само-регулирачки екосистем, со минимален отпад и раскошна продуктивност. Овој случаен императорски декрет оформил прв вистински поликултурен систем на светот.
Знаењето не ја преминува границата: Западот го игнорира автономниот рибарник
Кога европските доселеници ја населиле Америка, донеле стока која бара постојана грижа, наместо да го прифатат кинескиот систем на самоодржлив рибарник. Само во 1960-тите, неколку истражувачи се потсетиле на старите кинески практики и ги тестирале на Универзитетот Обурн: резултатот – 350 килограми риба од рибник со само 93 m² и минимални трошоци. Тоа е речиси двојно повеќе протеини на десетина простор во споредба со говедско месо, но моќниот индустриски систем на западот не дозволил овие методи да се распространат.
Четири столба на кинескиот дворишен рибарски екосистем: патки, растенија, риби и корисни бактерии
Прво – патките. Водните птици се биолошки менаџери на рибникот, нивниот измет додава азот што го поттикнува животот во екосистемот. Едно мало јато (3-5 патки) носи меѓу 840 и 1.700 јајца годишно. Второ – растенијата. Водните растенија како рогоз ја прочистуваат водата, а леќата има неверојатна стапка на пораст. Трето – рибата – сончарките и сомчињата лесно се одгледуваат, а тилапијата расте најбрзо (каде што е дозволена). Четврто – корисните бактерии го регулираат азотниот циклус и ја одржуваат рамнотежата во системот.
Колку чини изградбата на овај систем и кои се чекорите за создавање на самоодржлив рибник
Вкупната почетна инвестиција за семеен рибник е 400 до 600 американски долари (околу 370 до 560 евра). Гумена облога: 150 – 300 долари, малечки риби: 20 – 50 долари, патки: 30 – 60 долари, растенија: 50 – 100 долари. За локација се избира најсончев дел со природно собирање дождовница. Рибарник со димензии околу 3 × 4,5 метри и длабочина од 1,2 – 1,5 метри, со специјална зона за растенија по рабовите и засолниште во центарот. Прво се засадуваат растенијата, после 2-4 недели доаѓаат патките, а потоа рибата. Првите 6 месеци системот бара само набљудување и минимална грижа. До третата година, не се управува со проект туку само се прибира плодот на еден стабилен екосистем.
Зимата и легалноста: рибата опстанува под мраз, законите варираат по вид и држава
Во студени региони, доволен е мал отвор во мразот од рибарникот за размена на гасови. Со едноставен електричен грејач од 40 долари и со основна грижа, рибите преживуваат цела зима. Сончарките и сомчињата се најлесни за чување, а тилапијата не преживува на температури под 10°C. Во САД, рибници под 1 хектар не бараат посебни дозволи, но правилата за одгледување на одредени видови риба се разликуваат.
Она што Фан Ли го разбрал пред 2.500 години: екосистем кој самиот се гради и ве храни
Не ви треба синџир на снабдување или скапи системи. Ви требаат вода, сонце, малку земја и трпеливост. Овој систем ги преживеал сите кризи во историјата и докажал дека кога еднаш ќе се разберe биологијата, екосистемот работи сам. Економично, стабилно, одржливо — вистинска здрава храна пред вашата врата.
