Карпа со 40% злато и минералот од кој еден тон може да даде 435 килограми скапоцен метал
Златото најчесто го замислуваме како зрнца во речен песок и чакал, испрани со класично плакнење на земјата или извлечени со модерни методи на хемиско растворање со киселини. Но пред карпите да се распаднат и пред атмосферската ерозија да го разнесе скапоцениот метал, златото стоело длабоко под земјата, заробено во кварцни жили. Каде што има кварц, со голема вероватност има и самородно злато што подоцна се одронило во златни грутки.
In This Article:
- Врелите хидротермални извори го растеле златото рамо до рамо со кварцот
- Наместо десетици грама по тон, телуридите носат стотици килограми злато
- Калаверитот AuTe₂ содржи меѓу 43,5% и 43,56% злато
- Силванитот AuAgTe₄ старите рудари го викале „писмен блесок“
- Руда богата со злато завршувала на јаловина, па дури и под улици
- Киселина со малина-црвена боја и сунѓерест талог од чисто злато
Врелите хидротермални извори го растеле златото рамо до рамо со кварцот
Самите златни жили на овие места настанале пред милиони години. Под дејство на врели хидротермални извори, златото постепено растело како кристал во истата подземна средина со кварцот, создавајќи природни структури што подоцна ќе станат рударски патокази.
Наместо десетици грама по тон, телуридите носат стотици килограми злато
Малкумина знаат дека во природата постојат специјални минерали во кои златото не е самостојно, туку е хемиски врзано со друг елемент — телурот. Концентрацијата на скапоцениот метал во ваквите телуридни минерали е неспоредливо поголема отколку во обичните наоѓалишта. На прв поглед, парче таква руда може да изгледа како обичен сјаен метал со сребреникава или сламесто-жолта боја. Делува просечно, речиси безвредно, но длабоко во неговата кристална решетка е цврсто заклучено чисто злато. Тоа е телурид на злато — еден од најнеобичните и најбогатите минерали на планетата.
Калаверитот AuTe₂ содржи меѓу 43,5% и 43,56% злато
Од хемиски аспект, станува збор за природно соединение на злато и телур. Најпознатиот претставник на оваа ретка минерална група е калаверитот, со хемиска формула AuTe₂. Во него атомите на телур се цврсто врзани со златото. Во хемиски чист калаверит, содржината на злато изнесува меѓу 43,5% и 43,56%. Пресметано во килограми, тоа теоретски значи дека од секој тон ваков чист концентрат може да се добијат невероватни 435 килограми чисто злато.
Силванитот AuAgTe₄ старите рудари го викале „писмен блесок“
Покрај калаверитот, во земјината кора често се наоѓа и силванитот, AuAgTe₄ — телурид што истовремено содржи и злато и сребро. Неговите кристали растат во специфични геометриски форми, како остри клинови и арапски хиероглифи. Затоа старите рудари го нарекувале „писмен блесок“, како некој со длето да испишал тајна порака во самиот камен.
Руда богата со злато завршувала на јаловина, па дури и под улици
Историјата на рударството бележи фрапантни случаи кога огромни количини ваква екстремно богата руда биле сметани за безвреден камен и фрлани на депониите за јаловина, или дури користени за поплочување улици. Причината лежи во две големи стапици на телуридот: 1. Измамнички изглед: Бојата на калаверитот варира од сламесто-жолта до сребрено-бела, па лесно се меша со обични сулфиди како пиритот, односно „лажното злато“, кои немаат никаква вредност. 2. Хемиска тврдоглавост: Стандардните металуршки методи, како директното цијанирање, односно растворање во калиум цијанид, воопшто не функционираат кај овие карпи. Телурот создава исклучително силна хемиска врска што не им дозволува на вообичаените реагенси да допрат до златото. Златото е буквално херметички затворено во кристалната решетка.
Киселина со малина-црвена боја и сунѓерест талог од чисто злато
За да се ослободи златото од прегратката на телурот, потребни се посебни металуршки процеси што биле усовршувани во текот на изминатиот век. 1. Термичко печење, класичен метод: Рудата со телуриди се загрева во специјални печки со строго контролиран доток на кислород. На висока температура телурот испарува, односно оксидира, а металот останува во пепелта. Потоа ослободеното злато лесно се раствора со стандарден цијанид. 2. Растворање со сулфурна киселина: Доколку калаверитот се загрее во концентрирана сулфурна киселина, минералот веднаш почнува да се распаѓа. Телурот преминува во растворот и ја бои течноста во интензивна малина-црвена боја, додека на дното на садот паѓа сунѓерест талог од совршено чисто злато. 3. Бромцијанирање, австралиски изум: Во раната ера на златната треска во Австралија, рударите користеле агресивна мешавина од бром и цијанид, која успевала директно да ја разбие кристалната структура на телуридот, иако процесот бил крајно опасен поради отровните испарувања. 4. Оксидација со хипохлорит, модерен фабрички метод: Во современите флотациски погони денес се користат моќни оксиданти од алкална база и хипохлорит. Оваа постапка го оксидира телурот за само еден час, по што цијанирањето трае неколку часа со максимална ефикасност. Телуридот на злато е генијална природна камуфлажа. Она што за голото око изгледа како обичен сивкав камен, честопати е најбогатата руда во светот. Затоа, ако некогаш налетате на стари карпи со мистериозни метални шари во вид на писмо, погледнете подобро — можеби во рацете држите парче во кое се крие чисто златно богатство.
