Како една блокада во Ормунскиот теснец може да ја покачи цената на електричните возила и горивото во Македонија: домино ефект од Персискиот Залив до скопските улици
Конфликтот во Персискиот Залив ја блокира единствената поморска рута за специјализиран алуминиум, суштински материјал за производството на електрични возила (ЕВ). Овој недостиг веќе ги погодува водечките производители, а неможноста набрзо да се заменат добавувачите и растечките цени на транспортот создаваат глобална криза кои директно се рефлектираат и врз македонските потрошувачи. За зависна увозна економија како Македонија, тоа значи поскапи автомобили, подолги рокови на испорака, поскапи горива и поширок инфлаторен притисок.
In This Article:
- Војната го запре извозот на алуминиум кој ги движи ЕВ од Единствената рута преку Ормунскиот теснец
- Toyota и Nissan намалуваат производство; илјадници автомобили помалку поради алуминиумот кој недостига
- Цената на алуминиумот скокна до рекордни 3544 долари за тон и може уште да расте
- Синџирниот ефект: недостигот на алуминиум го блокира производството на батерии, сулфурот и другите суровини
- Домино ефект: како една блокада на Ормунскиот теснец ќе се почувствува во Македонија
Војната го запре извозот на алуминиум кој ги движи ЕВ од Единствената рута преку Ормунскиот теснец
Голем дел од алуминиумот што се користи за електрични возила доаѓа од најголемите светски топилници во Бахреин, Катар и Обединетите Арапски Емирати. Поради американско-иранската војна, токму тие топилници сега прогласуваат вонредни околности – Бахреинската Alba намали производството за 19%, а катарскиот Qatalum целосно запре поради иранските напади. Тој специјализиран алуминиум не може да се замени бргу, бидејќи се користи за високотехнолошки зелени компоненти, а процесот на сертификација на нови добавувачи трае месеци.
Toyota и Nissan намалуваат производство; илјадници автомобили помалку поради алуминиумот кој недостига
Поради блокадата, Toyota ја намали продукцијата за речиси 40.000 возила за два месеци, Nissan го скрати производниот распоред и други глобални брендови како BMW, Mercedes-Benz и Hyundai Mobis веќе ги чувствуваат последиците. Јапонските производители приближно 70% од алуминиумот го набавуваат од Средниот Исток, што значи нивниот синџир на производството се кине токму од таму. Според Коџи Сато, генералниот директор на Toyota: „Ако оваа ситуација се пролонгира, без сомнение ќе се појават проблеми со набавка.“
Цената на алуминиумот скокна до рекордни 3544 долари за тон и може уште да расте
Цените на алуминиумот на Лондонската берза достигнаа 3544 долари за тон – највисоко во четири години, при што според анализите на BMI (единица на Fitch), би можело да стигнат до 3700 долари ако кризата продолжи. Алтернативните рути – камионски транспорт преку Оман и Саудиска Арабија, или преку железничка врска до Фуџеира (ОАЕ) – се значително поскапи и побавни и не ја надополуваат целосно изгубената ефикасност на морскиот пат.
Синџирниот ефект: недостигот на алуминиум го блокира производството на батерии, сулфурот и другите суровини
Недостигот од алуминиум не е единствен проблем – блокадата на Ормунскиот теснец ја намалува и понудата на сулфур, кој е неопходен за батериите на ЕВ. Според Дејвид Лиа, аналитичар во CRU: „Тензиите го ограничија снабдувањето со сулфур, клучна суровина за материјалите за батерии. Ова би можело дополнително да го поскапи производството на батерии и да ја покачи цената на ЕВ.“
Домино ефект: како една блокада на Ормунскиот теснец ќе се почувствува во Македонија
Блокадата на Ормунскиот теснец го прекинува протокот на специјализиран алуминиум од Персискиот Залив, кој е клучен за производство на електрични возила бидејќи тие користат значително повеќе алуминиум од класичните автомобили. Поради ова, производители како Toyota и Nissan веќе го намалуваат производството, што веднаш создава глобален недостиг на нови возила. Овој недостиг не може брзо да се надомести, бидејќи замената на добавувачи бара долги процеси на сертификација и прилагодување. Паралелно, алтернативните транспортни рути се побавни и поскапи, што дополнително ги зголемува трошоците низ целиот синџир на снабдување. Како резултат, цената на алуминиумот расте, а со тоа растат и производствените трошоци за автомобилите. Македонија, како целосно увозна економија за возила, директно го апсорбира овој шок преку повисоки цени и подолги рокови за испорака. Дополнително, растот на цените на нафтата поради истата геополитичка криза го поскапува транспортот на сите стоки, што создава поширок инфлаторен притисок во земјата. Во исто време, иако електричните возила стануваат поскапи, тие може да изгледаат релативно поатрактивни поради поскапото гориво. Ова создава парадокс каде побарувачката може да остане или дури да порасне, и покрај повисоките цени. На крај, намаленото глобално производство на автомобили може индиректно да ја погоди и македонската индустрија поврзана со автомобилски компоненти преку пад на нарачките. Целиот процес покажува како една регионална блокада може да предизвика глобален економски бран што директно се чувствува и во мала, увозно зависна економија како Македонија.
