Изгубена порака за патот кон спасението можеби лежи во христијанска црква стара 1.500 години
На подот на древна христијанска црква во античкиот град Хадријанополис, во денешна Турција, прекрасен мозаик можеби не бил само украс. Новата анализа сугерира дека сцените од Едемската градина биле замислени како тивка теолошка порака за духовниот пат на човечката душа. Научниците повторно ги разгледаа подните мозаици во таканаречената „Црква на четирите реки“, каде библискиот рај е претставен преку симболика вградена во самиот простор низ кој чекореле верниците.
In This Article:
- Фисон, Геон, Тигар и Еуфрат се испишани на старогрчки јазик
- Чекорењето по подот можеби било патување низ правда, храброст, умереност и мудрост
- Откопан во 2003 година, мозаикот доби ново читање преку Саадија Гаон и Амвросиј Милански
- Риби во проточна вода и крст кај југоисточниот влез го засилуваат значењето
- Библија од 1599 година го сместува Едем кај планините на Голема Ерменија
Фисон, Геон, Тигар и Еуфрат се испишани на старогрчки јазик
Уметничкото дело содржи четири човечки фигури кои ги претставуваат четирите рајски реки. Секоја фигура држи рог на изобилството, од кој водата се излева во заеднички базен. Со тоа, мозаикот директно го оживува пасусот од библиската Книга на Создавањето, односно Битие, каде се опишува како една река тече од Едем и потоа се дели на четири ракави.
Чекорењето по подот можеби било патување низ правда, храброст, умереност и мудрост
Истражувачкиот тим предложи ново теолошко толкување на она што со децении се сметаше за обичен декоративен под. Според нив, персонификациите на реките всушност ги претставуваат четирите основни кардинални доблести. „За рановизантискиот верник, одењето врз овие мозаици не било само обичен физички чин, туку симболично патување низ доблестите неопходни за постигнување на спасението“, се наведува во новообјавената научна студија. Научниците ја поврзуваат реката Фисон со мудроста, а Тигар со умереноста, истакнувајќи дека станува збор за „морална поука директно вградена во самиот под на светиот простор“. „Вклучувањето на географски препознатливи реки како Тигар и Еуфрат ја закотвува митската Едемска градина во препознатлива реалност, градејќи мост помеѓу божественото и земното царство“, посочуваат авторите.
Откопан во 2003 година, мозаикот доби ново читање преку Саадија Гаон и Амвросиј Милански
Новата студија понуди поинаков поглед кон симболиката на сцените. За да го истражат нивното вистинско значење, истражувачите ги споредија сликите со античките толкувања на Светото писмо, меѓу кои и трудовите на еврејскиот научник Саадија Гаон, како и на раните христијански мислители и светители Амвросиј Милански, Августин Блажени и свети Јероним. Некои писатели се обидувале да ги поистоветат едемските реки со реални водени патишта. Саадија Гаон го поврзувал Фисон со реката Нил, а Геон го лоцирал во Етиопија, поврзувајќи го библискиот пејзаж со тогаш познатиот свет. Меѓутоа, Филон Александриски и свети Амвросиј ги поврзале четирите реки со четирите кардинални христијански доблести. Токму тоа стана основа за заклучокот дека црковниот под им служел на верниците како водич за праведен живот.
Риби во проточна вода и крст кај југоисточниот влез го засилуваат значењето
Според ова толкување, движењето низ црковниот простор симболизирало духовен раст низ особините што му се потребни на секој верник за да стигне до вечноста. Други детали на мозаикот дополнително ја продлабочуваат оваа порака. „Фигурите на риби прикажани во проточната вода се поврзани со концептите на светото крштение, духовното очистување и божественото изобилство ветено во Евангелијата“, се вели во трудот. Покрај тоа, орнамент во форма на крст, поставен во близина на југоисточниот влез, најверојатно имал функција да го одврати злото. Тоа сведочи како раните христијани ги прилагодувале старите заштитни симболи во сопствената вера. Слични прикази на четирите едемски реки опстанале во неколку цркви во Јордан, Либија и Грција. Сепак, научниците ја опишуваат деталната композиција во Хадријанополис како единствен познат пример од ваков вид на тлото на цела Анадолија. Севкупно, сцените го претворале подот во визуелна лекција од Светото писмо, потсетувајќи ги верниците на божествениот поредок и ветеното рајско блаженство.
Библија од 1599 година го сместува Едем кај планините на Голема Ерменија
Едемската градина е една од најпознатите библиски приказни. Во неа централно место заземаат Дрвото на животот и Дрвото на познавањето на доброто и злото. Според Писмото, Бог им заповедал на Адам и Ева да не јадат од Дрвото на познавањето. Меѓутоа, змијата ја намамила Ева да вкуси од забранетиот плод, по што истото го направил и Адам, внесувајќи ги гревот, страдањето и смртта во светот. Бог ги протерал од градината и поставил херувими со пламен меч на источниот влез за да го чуваат патот кон Дрвото на животот. Историчарите со векови трагаат по точната физичка локација на Рајската градина. Едно исклучително ретко издание содржи автентична мапа со наслов „Положбата на Едемската градина“ (The Situation of the Garden of Eden), која рајот го позиционира во Голема Ерменија, во близина на планинските масиви за кои се верува дека го претставуваат планината Арарат во денешна Турција. Мапата јасно ги означува Месопотамија, Вавилон, Евила, Арапската пустина, Персискиот Залив и Каспиското Море. Што е најважно, таа прикажува како реката Еуфрат извира токму во тие планини и тече кон запад, додека Каспиското Море се наоѓа на исток. Ваквиот распоред го сместува Едем токму во планинските изворишта, целосно совпаѓајќи се со описот од Книгата Битие за едната матична река што потоа се дели на Фисон, Геон, Тигар и Еуфрат. Во денешната модерна географија, тоа директно упатува на источна Турција, во непосредна близина на границите со Ерменија и Иран.
