Едвај 42 минути силна дневна светлина на ден се поврзани со значително помал ризик од деменција
Може ли нешто толку едноставно и достапно како дневната светлина да има пресудно значење за заштита на нашиот мозок од когнитивно пропаѓање? Светлината има клучна улога за правилно функционирање на човечкиот организам: го регулира спиењето, влијае врз расположението и го синхронизира внатрешниот биолошки часовник. Најновите научни откритија покажуваат дека соодветната изложеност на светлина во текот на денот може да биде силен заштитен фактор против деменција кај постарите возрасни лица.
In This Article:
Речиси 88.000 луѓе во Обединетото Кралство ја открија врската меѓу светлината и мозокот
Новото сеопфатно истражување, спроведено со учество на луѓе во поодмината возраст, покажа јасна корелација: колку подолго е изложувањето на природна или силна дневна светлина, без разлика дали е на отворено или во добро осветлена просторија, толку е помал ризикот од развој на деменција. Истражувачите прецизираат дека најмалку 42 минути дневно поминати на силна светлина се поврзани со значајно намалување на ризикот од Алцхајмерова болест и други форми на деменција. Уште поважно, недоволното изложување на силна светлина преку ден се покажало како посилен предвидувач за иден когнитивен пад отколку штетните ефекти од прекумерната изложеност на вештачка светлина ноќе.
Утринската светлина го запира мелатонинот и го поттикнува кортизолот
Човечкото тело има внатрешен 24-часовен циркадијален ритам, со кој управува супрахијазматичното јадро во хипоталамусот. Кога утринската светлина ќе влезе во очите преку специјализирани фотосензитивни ганглиски клетки во мрежницата, таа испраќа директен сигнал до мозокот дека денот започнал. Така се прекинува лачењето на мелатонин и се стимулира кортизолот. Кај многу пациенти со почетна фаза на деменција, токму овој циклус е сериозно нарушен: тие страдаат од несоница ноќе, а преку ден се поспани и дезориентирани. Сончевите зраци го стимулираат и производството на витамин Д во кожата и влијаат врз нивото на серотонин, што директно ја подобрува невропластичноста.
Кај „ноќните птици“, утринската светлина најмногу го намалува когнитивниот ризик
Резултатите, објавени во медицинското списание General Psychiatry, покажуваат дека заштитниот ефект е особено изразен кај луѓето со доцен хронотип, односно кај оние што природно остануваат будни до доцна во ноќта и се будат подоцна. Кај нив, редовното излегување на утринска светлина за најмалку 42 минути го нормализира спиењето и најдраматично го намалува ризикот од когнитивен пад. Сличен заштитен ефект бил забележан дури и кај лицата кои се генетски предиспонирани за деменција, како што се носителите на варијантата APOE ε4. Иако тие имаат повисок вроден ризик, доволното количество дневна светлина значително ја забавува прогресијата на болеста.
Магнетните резонанци покажуваат зачуван хипокампус
Научниците сѐ уште ги утврдуваат точните молекуларни патишта, но снимките со магнетна резонанца покажуваат дека правилната светлинска стимулација помага во одржувањето на волуменот на хипокампусот. Тоа е мозочниот центар задолжен за формирање на долгорочната меморија и просторната ориентација, кој вообичаено прв страда кај Алцхајмеровата болест. „Обезбедувањето барем 40 до 45 минути силна дневна светлина - без оглед дали станува збор за брза утринска прошетка, седење покрај осветлен прозорец или употреба на специјални тераписки ламби - претставува едноставна, бесплатна и исклучително ефикасна навика. Во модерното општество каде што поминуваме повеќе од 90 отсто од денот затворени во канцеларии под придушено вештачко светло, свесното излегување на сонце е најлесниот чекор за зачувување на бистриот ум до длабока старост“, заклучуваат авторите на студијата.