Далечински управувач од минатото: Најстариот математички инструмент во Мезоамерика откриен во Гватемала
На тихоокеанскиот брег на Гватемала, во просторот на древната населба Ла-Бланка, археолозите дојдоа до откритие што може да го промени нашето разбирање за времето кога се родила математиката. Во рацете на научниците се нашол необичен глинен предмет — таканаречена „таблична фигурка“, која по големина и форма потсетува на современ телевизиски далечински управувач.
In This Article:
Три колони на мала површина што на прв поглед изгледаат како украс
На артефактот, датиран приближно во 750 година пред нашата ера, се врежани единаесет мали точки, групирани во три колони. На прв поглед тоа личи на украс, но истражувачите од списанието Latin American Antiquity изнесуваат смела хипотеза: пред нив не е само статуетка, туку едно од најстарите сведоштва за користење графичка нотација за броење. Ваквите наоди се ретки, а тешко е да се споредат со други предмети од тоа време, што ја прави интерпретацијата особено сложена. Фото од отворени извори / Фото: J. Guernsey / South American Antiquity
Кај народот Киче зборот winik значел и „човек“ и бројот 20
Математиката на древните мезоамериканци била тесно поврзана со човечкото тело. Нивниот броен систем бил дваесетичен, за разлика од нашиот десетичен. Тоа директно се одразувало во јазикот: на пример, кај народот Киче зборот winik, што значи „човек“ или „личност“, истовремено е и број за 20. Логиката е едноставна: десет прсти на рацете плус десет прсти на нозете го сочинуваат целосниот збир бројни единици на еден човек. Оваа телесна метафора ја проникнувала културата, поврзувајки ги поимите личност, време и количество во една целина, долго пред појавата на сложените мајански календари.
Ако точките биле име или датум на рагане, бројките станувале личен белег
Иако точната функција на точките останува загадка, научниците претпоставуваат дека тие можеби означувале име, датум на рагане или друг личен идентификатор на сопственикот. Ако оваа теорија е точна, станува збор за рано споjување на нумерацијата и социjалната идентификација во периодот кога се формирале првите градски центри во регионот. Откритието покажува дека жителите на Ла-Бланка експериментирале со симболички јазик со векови пред појавата на развиените писмени системи.