Додека врз Задар паѓаа бомби, храбрите калуѓерки сокрија непроценливо златно богатство што денес можете да го видите со свои очи
Задар најчесто се памети по зајдисонцата што го воодушевија Алфред Хичкок, по Морските оргули и по живописната Калеларга. Но зад камените улици на стариот далматински град стои и една тивка воена приказна: група бенедиктинки, под закана од окупатори и воздушни напади, успеале да спасат вековно сакрално богатство.
In This Article:
- Под камбанаријата бил сокриен и легендарниот ковчег на свети Симеон
- Чика го основала манастирот Света Марија во 1066 година
- Италијанските власти сакале манастирското злато да замине со брод за Италија
- Префектот дошол со вооружени војници и писмен налог
- Двајца доверливи работници копале ноќе под црковните темели
- Тркалата на дрвената количка крцкале низ тесните камени улички
- Само еден час по тајната акција започнало бомбардирањето
- На 16 декември 1943 година манастирот бил тешко разурнат, но скривалиштето останало недопрено
- Бенедикта Браун се вратила во 1945 година и лично присуствувала на отворањето
- Во осум сали се изложени повеќе од 200 предмети на околу 1.200 квадратни метри
- Сребрениот ковчег на свети Симеон денес стои во црквата Свети Симеон
Под камбанаријата бил сокриен и легендарниот ковчег на свети Симеон
За време на Втората светска војна, додека сојузничките бомби непрекинато паѓале врз градот, бенедиктинките ги спуштиле старите скапоцености длабоко под црковните темели. Меѓу нив бил и еден од највредните примери на средновековното златарство. Денес голем дел од тоа наследство се гледа на постојаната изложба „Златото и среброто на Задар“, една од највредните збирки во цела југоисточна Европа.
Чика го основала манастирот Света Марија во 1066 година
Манастирот се наоѓа во историското срце на градот, во непосредна близина на античкиот римски Форум и познатата црква Свети Донат. Неговата основачка била задарската благородничка Чика, блиска роднина на хрватскиот крал Петар Крешимир IV. Големата трикорабна црква Света Марија била изградена во 11 век, а нејзината монументална романичка камбанарија датира од почетокот на 12 век.
Италијанските власти сакале манастирското злато да замине со брод за Италија
Со векови, калуѓерките во манастирскиот комплекс внимателно чувале златни и сребрени реликвијари, крстови, икони, рачно ткаени црковни одежди и уникатни предмети што сведочат за богатата историја на Јадранот. Кога градот бил под италијанска окупација и управа, на тоа наследство му се заканила смртна опасност: окупаторските власти по секоја цена сакале да го запленат и да го транспортираат преку море.
Префектот дошол со вооружени војници и писмен налог
Според сведоштвото на тогашната игуманија Бенедикта Браун, пред портите на манастирот ненадејно пристигнал градскиот префект. Со него имало вооружени војници, а налогот бил строг: сите редовнички, заедно со целото манастирско злато, веднаш да се качат на воен брод што чекал закотвен во пристаништето за Италија. Храбрите калуѓерки решително одбиле да се покорат.
Двајца доверливи работници копале ноќе под црковните темели
За да ги заштитат светите реликвии што ги чувале со генерации, сестрите тајно повикале локални луѓе на кои можеле да им веруваат. Под закрила на длабока ноќ, во најстрога тајност, било ископано длабоко скривалиште во темелите под самата црковна камбанарија.
Тркалата на дрвената количка крцкале низ тесните камени улички
Масивниот средновековен ковчег бил пренесен среде ноќ на обична рачна количка. Бучавата била толку силна што вознемирени граѓани исплашено ѕиркале од прозорците. Сепак, редовничките успеале безбедно да го спуштат во подземието, да го наредат меѓу останатите сакрални скапоцености и ѕидарски да го заѕидаат отворот.
Само еден час по тајната акција започнало бомбардирањето
Жестокиот сојузнички воздушен напад го погодил Задар веднаш откако богатството било сокриено. Калуѓерките нашле засолниште токму во камбанаријата под чии темели лежеле предметите што ги спасувале од заплена, уништување и исчезнување.
На 16 декември 1943 година манастирот бил тешко разурнат, но скривалиштето останало недопрено
По разорниот напад, сестрите морале привремено да го напуштат разрушениот град. Дел од нив заминале во Нин, додека игуманијата Бенедикта Браун со уште две сестри засолниште пронашла во задарската болница. И покрај опасноста од нови воздушни напади и уривање на ѕидовите, тие ноќе тајно се враќале низ правливите урнатини за да проверат дали скривалиштето е сè уште безбедно.
Бенедикта Браун се вратила во 1945 година и лично присуствувала на отворањето
Подоцна игуманијата била префрлена на островот Црес, но по крајот на војната победоносно се вратила во Задар. Спасените предмети биле извадени од урнатините и привремено сместени во богословијата Змајевиќ. По долга обнова на манастирскиот комплекс и стручни подготовки за музејска поставка, Постојаната изложба на црковна уметност „Златото и среброто на Задар“ свечено била отворена на 4 декември 1976 година.
Во осум сали се изложени повеќе од 200 предмети на околу 1.200 квадратни метри
Во рамките на манастирот Света Марија денес се чува една од највредните збирки на сакрална уметност во Хрватска и на целиот Медитеран. Посетителите можат да видат масивни сребрени и позлатени реликвијари, дел изработени во форма на човечка рака и инкрустирани со скапоцени камења, процесиски крстови, свилен црковен текстил, познатата задарска чипка, камени скулптури и ретки готски и ренесансни ремек-дела.
Сребрениот ковчег на свети Симеон денес стои во црквата Свети Симеон
Монументалниот саркофаг, спасен од италијанските окупатори и од сојузничките бомби со натчовечки напори на пожртвуваните калуѓерки, денес е изложен на централно место во прекрасната задарска црква. Тој останува вечен симбол на историската непокорност и духовната посветеност на градот.
