Човек пуштил 13 зајаци на својот имот, па предизвикал еколошка катастрофа на целиот континент
Една ловечка желба, донесена од Англија во Австралија, се претворила во проблем што трае повеќе од 160 години. Англискиот земјоделец Томас Остин не можел да претпостави дека животните што ги пуштил на својот имот ќе се размножат до стотици милиони и ќе ја променат природата на цел континент. Денес се проценува дека во Австралија живеат најмалку 150 милиони диви зајаци. Тие и понатаму се сериозна закана за природната вегетација, земјоделските површини и домородните животински видови.
In This Article:
- Божиќ 1859 во Барвон Парк станал почеток на проблем што Австралија не го запрела ни по век и половина
- По само седум години ловците на Остин отстрелале околу 14.000 зајаци
- Од реката Мареј до Западна Австралија зајаците за помалку од четири децении го преплавиле континентот
- Оградата од 3.256 километри не помогнала затоа што зајаците веќе биле од другата страна
- Миксоматозата уништила околу 500 милиони зајаци, но ни тоа не било крајот
- Еден туѓ вид, една непромислена одлука и лекција што Австралија се уште ја плаќа
Божиќ 1859 во Барвон Парк станал почеток на проблем што Австралија не го запрела ни по век и половина
Зајаците во Австралија пристигнале уште во 1788 година, со првата британска флота. Но пресвртниот момент се случил многу подоцна, кога Томас Остин, кој живеел во сојузната држава Викторија, на својот имот пуштил европски диви зајаци. Неговата намера била едноставна: да организира лов каков што познавал од родната Англија. Она што изгледало како безопасна одлука, станало потег чии последици ќе се чувствуваат со векови.
По само седум години ловците на Остин отстрелале околу 14.000 зајаци
Австралија се покажала како исклучително погодна средина за нивно размножување. Климатските услови им одговарале, а природни непријатели што би можеле ефикасно да го ограничат нивниот број речиси и да немало. Додека луѓето се обидувале да ја сфатат брзината на ширењето, животните веќе одамна излегле надвор од границите на имотот. Популацијата растела со неверојатна брзина и од локален ловечки експеримент станала континентален проблем.
Од реката Мареј до Западна Австралија зајаците за помалку од четири децении го преплавиле континентот
До 1880 година тие стигнале во Нов Јужен Велс, откако ја преминале реката Мареј. Во Квинсленд се рашириле до 1886 година, а во Западна Австралија до 1894 година. Како што нивниот број растел, последиците станувале се повидливи. Се хранеле со автохтона вегетација, трева и земјоделски насади, намалувајќи ја храната достапна за домородните животински видови и предизвикувајќи огромни загуби за земјоделците. Исчезнувањето на растителниот покривач ја оставало почвата незаштитена. Ерозијата се забрзувала, а квалитетот на земјата се влошувал. Австралиските власти пробале различни методи за да го запрат ширењето, но ниту еден не донел трајно решение.
Оградата од 3.256 километри не помогнала затоа што зајаците веќе биле од другата страна
Еден од најголемите обиди за контрола било подигнувањето огромни заштитни огради. Во Западна Австралија, помеѓу 1901 и 1907 година, била изградена ограда што требало да го спречи навлегувањето на зајаците низ голем дел од државата. Но потфатот не го решил проблемот. На некои места животните веќе се наоѓале зад бариерата пред таа да биде завршена, а на други лесно наоѓале премини. Капаните, отровите и организираниот лов исто така не успеале трајно да го запрат растот на популацијата. Во четириесеттите години од минатиот век се проценувало дека во Австралија живеат дури 600 милиони зајаци.
Миксоматозата уништила околу 500 милиони зајаци, но ни тоа не било крајот
Во 1950 година австралиската научна агенција ЦСИРО (CSIRO) започнала многу поагресивен обид за сузбивање на нивниот број. Во природата бил внесен вирусот на миксоматоза, болест што меѓу зајаците се ширела главно преку комарците и била смртоносна за огромен дел од популацијата. Тоа станало еден од најголемите примери на биолошка контрола на штетници во австралиската историја. Сепак, успехот не бил траен. Со текот на времето зајаците развиле отпорност, а нивната популација повторно почнала постепено да се опоравува. Во 1995 година научниците се обиделе да применат уште еден патоген, предизвикувач на вирусната хеморагична болест кај зајаците, познат и како калицивирус. И оваа метода значително го намалила нивниот број, но популацијата повторно почнала да се приспособува, а долгорочната контрола станала уште посложена задача.
Еден туѓ вид, една непромислена одлука и лекција што Австралија се уште ја плаќа
Повеќе од век и половина откако Томас Остин ги пуштил зајаците на својот имот, Австралија сѐ уште живее со последиците од тој потег. Приказната за австралиските зајаци денес често се наведува како сериозно предупредување: внесувањето туѓ вид во нов екосистем може да има непредвидливи и разорни последици. Кога таков вид еднаш неконтролирано ќе се рашири, неговото отстранување станува речиси невозможен потфат, дури и со децениски напори, огромни финансиски трошоци и примена на најнапредни научни методи.