Честит 9 Мај - Денoт на победата над фашизмот! Што точно се случило на овој ден 1945 и зошто се слави?
9 Мај е еден од најважните датуми во модерната светска историја. На тој ден во 1945 година официјално стапува на сила капитулацијата на нацистичка Германија и завршува Втората светска војна во Европа. За милиони луѓе тоа бил ден на огромно олеснување. По шест години војна, бомбардирања, концентрациони логори, глад и уништени градови, Европа конечно излегува од најголемиот хорор што дотогаш го видела човечката цивилизација.
In This Article:
Капитулацијата на нацистичка Германија на 9 мај 1945 година ја означи победата во Европа
Во првите денови од мај 1945 година веќе било јасно дека Третиот Рајх се распаѓа. Хитлер извршува самоубиство на 30 април во бункер во Берлин додека советските сили веќе го освојуваат градот улица по улица. Германија останува без реална можност за отпор. На 7 мај 1945 година во францускиот град Ремс германските претставници потпишуваат безусловна капитулација пред западните сојузници. Но Сталин инсистирал капитулацијата да биде повторно потврдена и пред советската команда, бидејќи Советскиот Сојуз ја поднел најголемата жртва во војната и токму Црвената армија го освоила Берлин. Затоа доцна вечерта на 8 мај, во берлинската населба Карлсхорст, германските генерали повторно потпишуваат документ за капитулација пред претставниците на СССР, САД, Британија и Франција. Капитулацијата стапува на сила во 23:01 часот по средноевропско време. Но во Москва тогаш веќе било после полноќ — односно 9 мај. Токму затоа: западна Европа го слави крајот на војната на 8 мај, а Советскиот Сојуз, Југославија и голем дел од источна Европа го славеле на 9 мај.
Втората светска војна однесе над 60 милиони животи и ја претвори Европа во урнатини
Втората светска војна била најсмртоносниот конфликт во човечката историја. Се проценува дека загинале повеќе од 60 милиони луѓе. Цели градови биле избришани од мапата. Милиони цивили загинале во бомбардирања, масакри и концентрациони логори. Холокаустот довел до систематско уништување на околу шест милиони Евреи. Падот на нацистичка Германија значел крај на режим што изградил индустрија на смртта и масовен терор низ Европа.
9 Мај стана симбол на ослободување од теророт, а во Македонија и Југославија се славеше како Ден на победата над фашизмот
За многу народи, 9 Мај не бил само воена победа — туку ден кога конечно престанале окупациите, стрелашките одреди, депортациите и стравот дека следното утро можеби нема да го дочекаат живи. Во поранешна Југославија, вклучително и Македонија, 9 Мај со децении се славеше како Ден на победата над фашизмот, поврзан со партизанската борба и огромните жртви дадени во војната. И денес, повеќе од 80 години подоцна, датумот останува симбол на победата над нацизмот и потсетник колку катастрофални можат да бидат екстремниот национализам, тоталитаризмот и војната.
