„Бев член на познатата група ЕКВ, медитирав со мантри, а завршив на работ на самоубиство“ – исповедта на отец Арсеније Јовановиќ
Отец Арсеније Јовановиќ не зборува од позиција на морализатор, туку од дното од кое се враќал. Неговото минато вклучува белградски рок-кругови, блиски пријателства со луѓе од култната група ЕКВ, дрога, источни култови и длабока депресија што завршила со мисли за самоубиство. Денес е православен монах и духовник, но патот до верата не му бил ни краток ни чист. Ова не е приказна за „религија против рокенрол“, туку за човек што видел како еуфоријата прво опива, потоа уништува – и што значи да се вратиш жив.
In This Article:
- Оче Арсеније, многумина ве знаат денес како православен монах и духовник. Но малкумина знаат дека вашиот живот некогаш бил сосема поинаков. Кој беше Арсеније пред манастирот?
- Често зборувате за „празнината“ што ја чувствувале младите тогаш. Од каде доаѓаше таа?
- Тој глад ве однел кон источните духовни практики?
- Кога почнавте да чувствувате дека нешто не е во ред?
- Во тој период заминувате во Америка?
- Што ве спречи да го направите тој чекор?
- И тогаш почнува пресвртот?
- Често велите дека медитацијата „имитира“ молитва. Што значи тоа?
- Денес остро предупредувате за New Age и современата „духовна индустрија“. Зошто?
- Каква е вашата порака до оние што денес „бараат нешто повеќе“?
Оче Арсеније, многумина ве знаат денес како православен монах и духовник. Но малкумина знаат дека вашиот живот некогаш бил сосема поинаков. Кој беше Арсеније пред манастирот?
Бев млад човек како и многумина други во Белград од седумдесеттите и осумдесеттите години. Дел од рок-сцената, дел од тој немирен свет што бараше смисла. Во еден период бев поврзан и со луѓе од она што подоцна ќе стане култната група ЕКВ – време на бунт, музика, интелектуална глад и длабока внатрешна празнина. Надворешно – слобода. Внатрешно – вакуум.
Често зборувате за „празнината“ што ја чувствувале младите тогаш. Од каде доаѓаше таа?
Доаѓаше од живот без Бог. Детството носи радост само по себе – дете не знае што е егзистенцијална мака. Но кога ќе пораснеш, ако никој не те научил како да ја зачуваш таа внатрешна светлина, таа се гаси. Кај мене немаше молитва, немаше причест, немаше духовно раководство. Само интелект, страсти и желба за „нешто повеќе“. А кога Божјата благодат ќе се повлече, на нејзино место не останува ништо – освен глад.
Тој глад ве однел кон источните духовни практики?
Да. Како и многумина од мојата генерација. Индија, будизам, зен, јога, трансцендентална медитација. Сето тоа ни изгледаше како повисоко знаење. Влегов сериозно – двапати дневно по дваесет минути, мантри, иницијaции. Првите години изгледаше „добро“: оставив цигари, подобро учев, имав чувство дека напредувам. Но тоа беше мамка.
Кога почнавте да чувствувате дека нешто не е во ред?
Кога страстите почнаа да се зголемуваат, не да се намалуваат. По секоја медитација – силни, неконтролирани нагони. Учителите велеа: „Тоа е нормално, само медитирај повеќе“. А беше спротивно на она што човек го очекува од „просветлување“. Наместо мир – немир. Наместо слобода – ропство. Наместо радост – депресија.
Во тој период заминувате во Америка?
Да, крајот на осумдесеттите. Во воздухот мирисаше на војна. Њујорк, Менхетен. Надвор – гласна музика, уметност, „живот“. Внатре – пекол. До 1989 година дојдов до точка каде глас во мене ми зборуваше дека нема спас и дека единствен излез е самоубиство. Тоа не беше метафора. Тоа беше многу конкретен, ладен, убедлив глас.
Што ве спречи да го направите тој чекор?
Сретнав човек. Обичен, тивок, светол. Ништо не пушеше, ништо не земаше. Му реков: „Која техника ја практикуваш?“ Ми одговори: „Јас сум православен христијанин“. Тоа ми звучеше смешно. Но нешто во него ме влечеше назад. Мир што јас го немав.
И тогаш почнува пресвртот?
Полека. Без спектакл. Првпат во животот почнав да се молам. Не мантра. Не збор што не знам што значи. Туку име – Христос. И тогаш сфатив нешто клучно: медитацијата е монолог, а молитвата е дијалог. Во медитацијата зборував со себе – или со нешто што не беше Бог. Во молитвата – некој ми одговараше.
Често велите дека медитацијата „имитира“ молитва. Што значи тоа?
Демонот прво дава еуфорија. Потоа депресија. Потоа очај. Истата шема секогаш. Во молитвата е обратно: борба, па мир. Медитацијата нуди сензации, „духовни оргазми“, но без љубов. Молитвата носи љубов – без сензации. Огромна разлика.
Денес остро предупредувате за New Age и современата „духовна индустрија“. Зошто?
Затоа што нуди „ти си Бог“. А тоа е најстарата лага. Во христијанството човекот не станува Бог по природа, туку по благодат – преку љубов, смирение и жртва. New Age нуди моќ без одговорност. А тоа завршува со скршени луѓе, депресии, самоубиства.
Каква е вашата порака до оние што денес „бараат нешто повеќе“?
Да не се лажат. Да не бараат кратенки. Духовниот живот не е техника, туку врска. Не е сензација, туку љубов. И ако некој пат прво те води во еуфорија, а потоа во темнина – тоа не е од Бог. Бог ослободува. Сѐ друго – поробува.
