Бесмртната медуза која ги препишува законите на биологијата
Во океанските длабочини живее суштество кое го пронашло рецептот за вечна младост. Малата медуза Turritopsis dohrnii е единственото познато животно што може да го сврти процесот на стареење наназад и да се врати во својата најрана младешка фаза кога животот и е во опасност. Истражувањата на морскиот биолог Марија Милиета од Универзитетот A&M во Тексас покажуваат дека дури и кога е изложена на екстремен глад, висока температура или промена на соленоста на водата, оваа проѕирна медуза едноставно одбива да умре и го започнува својот живот одново.
In This Article:
- Од една единка што паѓа на морското дно се раѓа колонија со стотици нови медузи
- Заборавен викенд во 1992 година откри дека садот не бил полн со мртви животни, туку со здрави полипи
- Трансдиференцијацијата и дозволува на зрелата клетка да заборави што била
- Шпанија и „Џонс Хопкинс“ ја бараат ДНК логиката зад поправката на теломерите
- Не „Бенџамин Батон“, туку молекуларен прекинувач за рани, инфаркт и вид
- Плен, глад, алги и ограничен број подмладувања ја чекаат и бесмртната медуза
Од една единка што паѓа на морското дно се раѓа колонија со стотици нови медузи
Кога и се заканува смртна опасност, ова неверојатно суштество застанува на место и паѓа на морското дно. Таму се случува вистинско биолошко чудо: медузата се собира во мало клеточно топче, губејќи ги пипалата и својата форма на возрасна единка. Во рок од еден до три дена од тоа топче израснува полип, најраната фаза од нејзиниот животен циклус, која потоа формира цела колонија и создава стотици нови, млади медузи. „Од една медуза што одбива да умре, добивате колонија која создава стотици нови. И секоја од нив ја има истата способност да го врати својот биолошки часовник наназад“, појаснува д-р Милиета.
Заборавен викенд во 1992 година откри дека садот не бил полн со мртви животни, туку со здрави полипи
Неверојатната способност на Turritopsis dohrnii е откриена сосема случајно. Италијански научник, кој ја проучувал во својата лабораторија, заминал за викенд и заборавил да ги нахрани животните. Очекувајќи во понеделник да ги затекне мртви, тој со огромно изненадување открил дека во садот израснале целосно нови и здрави полипи. Turritopsis dohrnii е медуза широка само неколку милиметри, но поседува неверојатна способност. Кога е повредена, изгладнета или под стрес, возрасната единка може да се смали, да ги реорганизира своите клетки и повторно да се претвори во млад полип. Оттаму, таа може одново да израсне во возрасна медуза. Токму затоа го добила прекарот „бесмртна медуза“. Таа очигледно не умира од старост, но сепак може да биде изедена од предатори или уништена од болести.
Трансдиференцијацијата и дозволува на зрелата клетка да заборави што била
Така науката дознава за процесот наречен трансдиференцијација. Кај повеќето животни и кај луѓето, специјализираните клетки, како нервните и мускулните, остануваат такви до крајот на животот, се додека не остарат и не изумрат. Кај бесмртната медуза, меѓутоа, зрелите клетки можат да ги поништат своите функции, да се вратат во состојба на матични клетки и потоа да се претворат во сосема друг тип клетки, неопходни за изградба на младото тело.
Шпанија и „Џонс Хопкинс“ ја бараат ДНК логиката зад поправката на теломерите
Научниците од целиот свет, меѓу кои и тимови од Шпанија и од Универзитетот „Џонс Хопкинс“, денес детално ја анализираат ДНК на бесмртната медуза. Истражувањата покажуваат дека нејзиниот генетски код содржи повеќекратни копии на гени кои постојано ги поправаат оштетувањата во ДНК и ги одржуваат теломерите, заштитните капачиња на краевите на хромозомите, чие скратување кај луѓето доведува до стареење и смрт.
Не „Бенџамин Батон“, туку молекуларен прекинувач за рани, инфаркт и вид
Крајната цел на научниците не е да ги претворат возрасните луѓе во бебиња според сценариото на филмот „Бенџамин Батон“, идеја која останува во доменот на научната фантастика. Целта е да се открие молекуларниот „прекинувач“ што би можел да ги подмладува човечките ткива и органи. „Ако успееме да ги искористиме овие процеси, тоа би донело револуција во регенеративната медицина. Би можеле да го забрзаме заздравувањето на раните, да ги обновуваме оштетените ткива по преживеан инфаркт или мозочен удар, па дури и да ги вратиме наназад процесите поврзани со Алцхајмеровата болест и губењето на видот“, посочува онкологот Мајкл Колдобски.
Плен, глад, алги и ограничен број подмладувања ја чекаат и бесмртната медуза
Иако звучи непобедливо, Turritopsis dohrnii е исклучително кревко суштество. Во дивата природа многу од нив загинуваат: стануваат лесен плен на поголеми морски предатори, умираат поради недостиг на планктон или биваат задушени од алги. Покрај тоа, во лабораториски услови научниците забележале дека постои одредена граница во бројот на подмладувања што една иста единка може да ги изврши. „Бесмртната медуза нè потсетува дека животот и смртта се неразделни страни на една иста реалност. Дури и најбесмртниот организам во природата на крајот мора да се соочи со својот крај“, заклучува истражувачката Марија Паскуал-Торнер.