7 скандали во Академијата за судии и јавни обвинители: ревизорите открија трошење на пари без закон, без тендер и без евиденција
Државниот завод за ревизија во мај 2026 година го објави конечниот ревизорски извештај за работата на Академијата за судии и јавни обвинители за 2024 година. Академијата е јавна институција финансирана од државниот буџет, чија основна цел е обука на идните судии и јавни обвинители. Со други зборови, токму луѓето кои еден ден треба да го применуваат законот се школуваат во институција за која ревизорите утврдиле дека работи надвор од законот. Извештајот изразил мислење со резерва за усогласеноста со законската регулатива. Тоа е ревизорски јазик за: наоѓаме проблеми кои не можеме да ги игнорираме. Еве ги седумте скандали, еден по еден.
In This Article:
- Скандал 1: Членови на одборот добивале полна плата за месеци без ниту една седница
- Скандал 2: Обуката траела три месеци подолго, па исплатиле 2 милиони повеќе
- Скандал 3: Платени 970 илјади денари на луѓе кои не постојат во законот
- Скандал 4: Исплатени надоместоци на комисии за функција која законот не ја предвидува
- Скандал 5: Прекувремена работа над законскиот максимум, а за исти денови исплатени и прекувремена работа и дневници за пат во странство
- Скандал 6: Картички за гориво давани без евиденција, користени за приватни возила
- Скандал 7: 527 кандидати за судии платиле приемен испит, огласот поништен, парите не им се вратени
- Академијата воспитува судии и обвинители, а ревизорите велат: Системот работи, само не онака како што треба
Скандал 1: Членови на одборот добивале полна плата за месеци без ниту една седница
Законот е јасен: членовите на Управниот одбор и Програмскиот совет добиваат надоместок пропорционален на бројот на седници на кои присуствувале. Ако нема седница, нема пари. Реалноста во 2024 година: надоместоците се исплаќале месечно и во целост, без разлика дали имало седница или не. За шесте месеци во кои Програмскиот совет немал ниту една седница, февруари, март, април, мај, јуни и август, исплатени се 747 илјади денари. Дополнително, утврдено е дека некои членови на Управниот одбор примале пари дури и за месеци кога воопшто не присуствувале на ниту една одржана седница. Вкупно повеќе исплатено само по овој основ: 211 илјади денари за Управниот одбор.
Скандал 2: Обуката траела три месеци подолго, па исплатиле 2 милиони повеќе
Законски рок за завршување на втората фаза на почетната обука за 8-мата генерација слушатели: 31 јули 2024 година. Вистинско завршување: октомври 2024 година. Три месеци доцнење. Последица: дополнително исплатени 2,1 милион денари за ментори и координатори, пари кои не би биле исплатени да се почитувал законскиот рок. Покрај финансискиот ефект, доцнењето директно влијае и на пролонгирање на изборот на нови судии и обвинители.
Скандал 3: Платени 970 илјади денари на луѓе кои не постојат во законот
Законот за Академија за судии и јавни обвинители не познава функција наречена „координатор". Оваа функција постои само во внатрешен правилник на Академијата. Сепак, во 2024 година за 111 координатори исплатени се вкупно 970 илјади денари. Без законска основа, без утврден статус, права и обврски во закон. Ревизорите констатирале дека утврдување на статуси и надоместоци со интерни акти кои не се предвидени со закон директно влијае на наменско трошење на буџетски средства.
Скандал 4: Исплатени надоместоци на комисии за функција која законот не ја предвидува
За оценување на практичната настава формирани се посебни комисии. Управниот одбор им доделил надоместоци. Вкупно исплатено: 353 илјади денари. Проблемот е едноставен: законот не предвидува право на надоместок за членовите на ваквите комисии. Законодавецот дал право на Академијата да го уреди начинот на оценување, но не и право на плаќање на лицата кои оценуваат. Резултатот е исплата на буџетски средства без законска основа.
Скандал 5: Прекувремена работа над законскиот максимум, а за исти денови исплатени и прекувремена работа и дневници за пат во странство
Законот дозволува максимум 190 часа прекувремена работа годишно по вработен. Тројца вработени акумулирале вкупно 864 часа, или 294 часа над дозволениот максимум. Но уште поудирачко: за вработено лице исплатени се истовремено надоместок за прекувремена работа и дневници за службен пат во странство за исти денови. Платено двапати за ист ден. Дополнително, исплатено е прекувремено и за ден кога вработениот присуствувал на седница во текот на редовното работно време. На врвот, Академијата никогаш не го известила надлежниот инспекторат за труд за воведување на прекувремена работа, какова обврска постои по закон.
Скандал 6: Картички за гориво давани без евиденција, користени за приватни возила
Академијата набавила вредносни картички за гориво. Дел од нив, по усно укажување, биле предадени на членови на Комисијата за приемен испит. Тие ги користеле за точење гориво во приватни моторни возила. Не постои ниту еден пишан документ кој покажува на кого е дадена картичка и за која цел. Нема евиденција, нема задолжување, нема контрола. Набавката на гориво со јавни пари, без никаква евиденција за тоа кај кого завршило, е директно кршење на обврската за наменско трошење на буџетски средства.
Скандал 7: 527 кандидати за судии платиле приемен испит, огласот поништен, парите не им се вратени
Во јануари 2023 година, Академијата распишала оглас за прием на 130 слушатели за деветтата генерација. Пријавиле се 527 кандидати, секој платил по 1.000 денари надоместок за полагање. По повеќе пречки, изборниот процес, циркуларен допис на Владата за запирање на вработувања, правни неизвесности, на 25 декември 2025 година Управниот одбор донел одлука: огласот се поништува. Ревизорите посебно нагласиле дека е потребно да се преиспита наплатата на надоместокот за приемен испит и неговото уредување, имајки предвид дека законот предвидува буџетот да ги покрива трошоците за организирање на испитите. Со поништувањето, 527 луѓе кои платиле за можност да станат судии останале без ни испит, ни позиција, ни јасен одговор дали ке им бидат вратени парите.
Академијата воспитува судии и обвинители, а ревизорите велат: Системот работи, само не онака како што треба
Академијата е институцијата која треба да го обликува правниот систем на Македонија. Луѓето кои ги школува еден ден ке пресудуваат, ке обвинуваат, ке толкуваат закони. Ревизорите дале девет препораки. Одговорното лице кое раководело со Академијата до јули 2024 доставило забелешки на нацрт извештајот. Ревизорите утврдиле дека тие забелешки се само „известувања за причините кои довеле до утврдените состојби", а не докази кои би ја промениле ниедна констатација. Системот работи. Само не онака како треба.